Türkiye’de ikinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan hemşire ve hekimlerde tükenmişlik: Literatür incelemesi

Özet

Giriş: Tükenmişlik özellikle insana hizmet veren meslek gruplarında sık görülen bir sorundur. Sağlık çalışanlarının tükenmişlik yönünden en riskli gruplardan biri olduğu bilinmektedir. Amaç: Bu literatür incelemesinin amacı Türkiye’deki ikinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan hemşire ve hekimlere yönelik yapılan tükenmişlik araştırmalarını inceleyerek bu alandaki gereksinimleri ve araştırma önceliklerini belirlemektir. Yöntem: Bu literatür incelemesinde Türk tıp dizini, google akademik, psikiyatri dizini, YÖK tez tarama, pubmed, google scholar, Ebsco HOST veri tabanları taranarak bu incelemenin amacına uyan 45 çalışmanın sonuçlarına yer verilmiştir. Bulgular: Genç yaş, deneyimsizlik, eğitim düzeyinin düşüklüğü, mesleğini isteyerek seçmeme, hemşire olma özelliklerine sahip olan bireylerin tükenmişlik yönünden riskli olduğu belirlenmiştir. Atılganlık olma, empati becerisi, problem çözme becerisi, öfkeyi kontrol edebilme, iş doyumu, takdir görme tükenmişlikten koruyucu faktörlerdir. Çalışma saatlerinin fazla olması, nöbetli çalışma, iş yükü, işyerinden memnun olmama, rol çatışması ve belirsizliği, hasta sayısı, yoğun bakım ve acilde çalışma tükenmişliği artıran faktörler olarak belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmaların çoğunun tanımlayıcı, kesitsel olduğu ve örneklem gruplarının randomize olmadığı görülmektedir. Tükenmişliğe yönelik araştırma tasarımlarının kanıt düzeyi yüksek, deneysel ve uzunlamasına olması önerilir.