İç Göçler Açısından Erzurum İlinin Analizi

Özet

Göçler, bir diğer deyişle nüfusun hareketliliği sonucunda ortaya çıkan uzun süreli yer değiştirmeler, pek çok bilim dalının dikkatle izleyip incelediği önemli toplumsal olaylardır. Nüfusun coğrafi dağılışından, yaş ve cins yapısına, mevcut ekonomik olanaklardan sosyal imkânların yeterliğine, eğitim ve sağlık hizmetlerinden yaşamsal kolaylıklara kadar onlarca farklı etmenin kontrolünde şekillenen göçler, bu görünümleriyle çok boyutlu toplumsal olaylardır. Türkiye’de göçler, 1950’li yıllardan sonra hızlı bir biçimde gelişen ulaşım ve iletişim şartları ile tarımdan sanayiye doğru geçiş gösteren genel ekonomik görünümün de etkisiyle tüm ülkede hız ve yaygınlık kazanmıştır. Takip eden dönemde, sanayi faaliyetlerinin yeni mekânsal dağılımıyla birlikte, kırsal alanların aleyhine işleyen bir göç süreci başlamıştır. İki farklı coğrafi bölgede ilçeleri bulunan, 2000 yılında sınırları içerisindeki 19 ilçede toplam 937.389 kişinin yaşadığı Erzurum ili de söz konusu sürecin parçalarından birisi durumundadır. Erzurum doğumlu olup, Türkiye’nin farklı illerinde yaşayan nüfusun 2000 yılında 605.569 kişi olduğu ve sadece 1995–2000 yılları arasında toplam 148.109 kişinin ilden göç ederek ya da göç yoluyla ile yerleşerek bu göç sürecine dâhil olduğu düşünülecek olursa, ilin Türkiye’deki nüfus hareketlilikleri içerisindeki yerini belirlemek daha kolay olacaktır. İle ilişkin nüfus hareketliliklerini anlamlandırmanın amaçlandığı bu çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 2005 yılında yayımlanan Göç İstatistikleri ile son nüfus sayımının sonuçları kullanılmıştır. Göç eden nüfusun ülke içindeki mekânsal dağılımı, göç etme sebepleri, yaş ve cins yapısı ve eğitim durumları gibi özelliklerinin yorumlanması yolu ile konu hakkında genel bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır.

Abstract

Migrations, in other words, displacements of the population which occur as the results of population mobility, are very important events followed and investigated by many disciplines. Migrations, shaped by tens of factors from geographical distribution of the population to its structure of age and gender; from the economical structure to the sufficiency of the social opportunities (facilities); and, from educational and health services to life convenience, are many-sided social events with such characteristics. Migrations in Turkey gained a speed and prevalence throughput the country due to rapidly developed transportation and communication services and the economical appearance changed from agriculture to industry. In the following period, together with the new locational (geographical) distribution of industrial activities, there has been a migration process against rural areas. Erzurum, which has towns in two different geographical regions, and, according to 2000 census, 937.389 people living in 19 towns of it, is also a part of the process mentioned above. Providing that the number of people who were born in Erzurum but live in another province in 2000 were 605.569 and only between 1995-2000 148.109 people were involved in this migration process either leaving from or coming to this province, the place of Erzurum in the population mobility in Turkey would be identified easily. In this study in which it was aimed to specify the mobility of population in Erzurum, Migration Statistics published by Turkey Statistics Institute in 2005 and the results of the last population census were used. A general framework was aimed to be formed by interpreting the issues such as the locational distribution of the people who migrate, their reasons to migrate, genders and ages, and educational levels.