FÂRÂBÎ'NİN İLİMLER TASNİFİNİN LATİN DÜNYASINA GEÇİȘİ VE KABULÜ

THE INTRODUCTION OF FÂRÂBÎ S THE CLASSIFICATION OF SCIENCES TO LATIN WORLD AND THEİR ACCEPTANCE

Özet

Bilindiği gibi Fârâbî, ilimler tasnifine devraldığı felsefi mirasın etkisiyle olduğu kadar İslam düşüncesinin kendi iç dinamiklerinin de etkisiyle ayrı bir önem vermiş ve ilimler tasnifi için müstakil ve oldukça değerli bir eser yazmıştır: İḥṣâul-ulûm. Grek felsefesinin bir devamı olarak, ilimler tasnifinin Aristo ve Porphyriustan intikal eden mirası Fârâbîde dikkate değer bir değişime uğramıştır. İslam düşüncesinde ardılları tarafından önemli ölçüde benimsenen Fârâbî ilimler tasnifi, XII. yüzyılda İbranice ve Latince olmak üzere Batı dünyasına üç ayrı çeviri ile intikal etmiştir. Dominic Gundissalinus 1140larda eserin önemli bir kısmını De Scientiis adı altında felsefenin kısımları (De Divisione philosophiae) olarak, Gerard of Cremona ise De Divisione Scientarum adıyla 1175lerde çevirmiştir. Üçüncü çeviri ise Avendauth (Ebu Davud)a atfedilmiştir. Bu makalede Fârâbîden Latin dünyasına intikal eden eserin yukarıda zikredilen ilk iki çeviri yoluyla etkileri üzerinde durulmaktadır. Elverdiği ölçüde Gundisalvinin ilimler tasnifiile de bir karşılaştırma yapılmaktadır.

Abstract

Influenced by both the ancient philosophical heritage he inherited and the internal dynamics of the Islamic thought, al-Fârâbî attached particular importance to the classification of sciences and wrote an independent and invaluable work on it: İḥṣâʾ al-ʿUlūm (The Enumeration of the Sciences). The Greek tradition of classification of sciences coming down from Aristotle and Porphyry underwent a remarkable change at the hands of al-Fârâbî. Al-Fârâbî s classification, which was appropriated to a great extent by his successors in the Islamic thought, was made available to the West in the 12th century in three translations, two in Latin and one in Hebrew. Dominicus Gundissalinus, who translated an important portion of the work under the title De scientific as divisions of philosophy (De divisione philosophiae) in the 1140s, was followed by Gerard of Cremona, who translated it under the title De divisione scientarum around 1175. Their contemporary translation is ascribed to Avendauth. This paper focuses on the in fluence of al-Fârâbî s work in the Latin world through the first two translations mentioned above. It also attempts to make a comparison between al-Fârâbî s classification of sciences and Gundissalinus classification.