ALİ BİN EBÎ T. ALHA’NIN G . ARÎBU’LK. UR’ÂN İLMİ ÖZELİNDE T.ABERÎ’NİN TERCİHLERİNDEKİ YERİ

‘ALĪ B. ABĪ T.ALH. A’S INFLUENCE ON AL-T.ABARĪ’S PREFERENCES WITHIN THE SCOPE OF THE SCIENCE OF G . ARĪB AL-QUR'ĀN

Özet

Bu çalışmada; Kur’ân’ın farklı lehçelerden kelimeleriçermesi sebebiyle Kur’ân ve onun manalarıyla ilgilenenlerinkarşısına çıkan garip kelimelerin bir kısmı, bu kelimelerinen detaylı ele alındığı eserlerden biri olan Taberî’nin(ö. 310/923) Câmiu’l-Beyân isimli tefsiri özelinde elealınacaktır. Rivâyetleri senetleriyle nakleden ve cerh-ta‘dîlilmine vâkıf bir muhaddis olan Ṭaberî’nin, Ġarîbu’l-Ḳur’ângibi daha çok naklî yönü ağır basan bir ilme dirayet metoduaçısından yaklaşımı incelenecektir. Ṭaberî’nin dirayetyöntemleri içerisinden de daha çok hangilerine başvurduğubelirlenmeye çalışılacaktır. Böylelikle bu incelemeyleCâmiu’l-Beyân’ın dirayet tefsiri mi, rivayet tefsiri mi olduğusorusuna cevap aranacaktır. Bu inceleme, birçoklarına göresıhhat açısından bu alandaki en makbul tarîk addedilen Ali b.Ebî Ṭalha tarîki üzerinden yapılarak, Câmiu’l-Beyân’da lügatverileri ile cerh-ta‘dîl verilerinin mutabakatı gösterilmeyeçalışılacaktır. Ayrıca Ṭaberî’nin görüşlerine delil olarakzikrettiği rivâyetler içerisinde Ali b. Ebî Ṭalha rivâyetlerinindelil değeri ve konumu belirlenecektir. Bütün bunlarlaTaberî’nin tercihlerinin ve bu tercihlerin nedenlerinin dahayakından görülmesi hedeflenmektedir.

Abstract

This study deals with some of the rare words in the Qur’an (ġarīb al-Qurʾān) from various dialects, (words) which often confuse those who work on the Qurʾān and its exegesis, within the scope of Jāmiʿ al-Bayān by al-Ṭabarī (d. 310/923), which provides one of the most detailed analysis of these rare words. The present work will examine al-Ṭabarī—who is a muḥaddiṯh well known for his narration of reports with their chains of transmission and for his competence in the science of al-jarḥ wa al-taʿdīl—in terms of his approach from the point of view of rational (dirāya) method to Ġarīb al-Qurʾān, which is a science that is predominantly narrative (naqlī). Conducted based on the chain of transmission by ʿAlī b. Abī Ṭalḥa, who is regarded by many as the most reliable line of transmission in this field in terms of authenticity, this study will seek to show the congruence between the lexical data found in Jāmiʿ al-Bayān and the data of al-jarḥ wa al-taʿdīl therein. Besides, the value and place of ʿAlī b. Abī Ṭalḥa’s narrations as an evidence will be determined among the narrations mentioned by al-Ṭabarī as evidence to his views. This paper thus aims at shedding light on al-Ṭabarī’s preferences as well as comprehending the motivations behind these preferences better.