Türk Şiirinde Nazire

Özet

Nazire, bir şiire başka bir şairin aynı konu ve vezin, kafiye veya redifle yazılan şiirlerin genel adıdır. Cahiliye devrinde varlığından bahsedilen nazire, ilk defa peygamberimiz zamanında ortaya çıkmıştır. Fars ve Türk edebiyatlarında ise XII. yüzyılda görülmeye başlanmıştır. Türk edebiyatında ilk örnekleri Ahmed-i Yesevînin şiirlerine öğrencisi Hakim Süleyman Ata tarafından yazılarak ortaya konmuştur. Anadoluda XIII. yüzyıldan sonra gelişen Türk edebiyatı için bu bir örnek olmuş ve Yunus Emre de Ahmed-i Yesevînin şiirlerine nazireler yazmıştır. Daha sonra gelen şairlerden Ahmedî ve Nesîmî Yunusun şiirlerine nazireler yazarlar. Bu şairlerden başlayarak XV. yüzyılda devam eden nazirecilik Fatih devri şairlerini de etkilemiştir. Özelikle Necâtînin şiirleri zamanında ve daha sonraları pek çok şair tarafından tanzir edilmiştir. Bu durum asırlar aşırı bir şekilde zamanımıza kadar gelmiştir. Ayrıca Mısır ve Çağatay bölgelerinde de önde gelen bazı şairler tarafından nazire şiirler de yazılmıştır. Nazire Türk şiirinde pek çok şairin yetişmesini sağladığı gibi bu şiirlerin yer aldığı eserlerin de ortaya çıkmasına yol açmıştır. Böylece nazire mecmuaları Mecmûatün-Nazâir adlı eserle XV. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanmıştır. Bunu XVI. yüzyılda yazılan Mecmaün-Nezâir, CâimünNezâir, Pervane Bey Mecmuası takip etmiştir. XVII. yüzyılda ise Metâliün-Nezâirin yazıldığını görüyoruz. Bundan sonra ise şiir meraklıları tarafından pek çok mecmua ortaya konmuştur.

Abstract

Nazire is the common name of the poetries that are written in the same subject, meter and ryhme to an another poetry. Nazire is mentioned to be existed in Cahiliyye period but it first appeared in the prophet Mohammed's time. It occured in Arabic and Persian literatures in 12th century. First samples of Turkish literature are written by Hakim Süleyman Ata to his master, Ahmed-i Yesevi's poems. It set an example to the literature developing in Anatolia and Yunus Emre wrote nazires to Ahmed-i Yesevi's poems. Later, Ahmedi and Nesimi wrote nazires to Yunus Emre's poems. Starting with these poets, in 15th century, nazire writing affected other poets in Fatih's period. Especially, to Necati's poems are written nazires by many other poets both in his time and after his time. This continued for centuries up until today. Also, in Egypt and Chagatay regions, nazires are written by some leading poets. Nazire not only helped the improvement of many young poets but also it enabled the formation of the works that these poems are in. It is seen with the Mecmuatu'nNazair as from the 15th century. Mecmau'n-Nezair, Camiü'n-Nezair, Pervane Bey Mecmuasi followed it. Metaliü'n-Nezair is written in 17th century. After that, many mecmuas are formed by the people who are interested in poetry.