İşbu Kitab Korkarım Ben Ölicek Cahil ve Nâdâna Düşe : Mustafa Salim ve Mecmuası

I am afraid that this Mecmua will fall into the hands of uneducated people after I die : Mustafa Salim and His Mecmua

Özet

Rumeli eşrafından Tevfik Efendinin kethudası Mustafa Raşid Efendinin oğlu Mustafa Salim, kadılık, müderrislik yapmış, Bursada müfettiş vekilliği yaptığı sırada ölmüş- tür. Hüsrev ü Şirin yazmış, Fuzulinin Farsça Rind ü Zahidini Muhâvere-i Rind ü Zahid adıyla 1804te Türk- çeye çevirmiştir. Gazelleri, tarih manzumeleri bulunmaktadır.İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ŞR 494 numarada kayıtlı mecmua, kendisi de şair olan Mustafa Salimin derlediği, araştırmacıların tasnifine göre karışık mecmualardandır. Kendi gazelleri ve tarihleriyle birlikte babası Raşid Efendinin ve üvey babası İhya Efendinin de bazı manzumeleri, sayısı çok olmamakla birlikte bazı şairlerin tarih kıtaları, muamma, lügaz ve şarkı gibi manzum türleri vardır. Mecmuada Kethudazade Mustafa Salim ismini kullanmışsa da diğer eserlerinden Üsküdarî ismini/mahlasını kullandığı da anlaşılmaktadır. Bu makalede derleyici Mustafa Salim hakkında bilgi, mecmuanın fiziksel özellikleri ve içeriği, ardından Salimin gazel ve tarih manzumeleri, tatlı tarifleri, ariza/mektupları verilecek, mecmuada yer alan başka şairlerin şiirlerinden örnekler yer alacaktır. Mecmua, şu ana kadar Mustafa Salimin varlığı bilinmeyen gazel ve diğer manzumelerini ortaya çıkarmasının yanı sıra, içerdiği tatlı tarifleriyle dönemin mutfak kültü- rünün ipuçlarını vermesi, tuttuğu notlarla Osmanlı sosyal hayatının izlerini taşıması, vezir ya da bürokrasinin üst katmanlarındaki kişilere sadakatini ifade edip desteklerini sürdürmeleri için yazılmış mektuplardan Osmanlı kültü- ründeki himaye sisteminin tüm açıklığıyla görülmesi bakımından önemlidir.

Abstract

Mustafa Salim, khadi and teacher, was the son of Mustafa Raşid Efendi who was the chamberlain of Tevfik Efendi, notable person of Rumeli. He died in Bursa when he was an inspector. Mustafa Salim wrote Hüsrev ü Şirin as well as many ghazals and historical verses. He translated Fuzuli s Rind ü Zahid from Persian into Turkish under the title of Muhâvere-i Rind ü Zahid in 1804.Mustafa Salim s Mecmua is recorded with the number of ŞR 494 in The İstanbul Research Institute. Regarded as an example of mixed mecmuas by the researchers, it consists not only of his own ghazals and histories but also of the poems written by his father, Raşid Efendi, and his step-father, İhya Efendi. There are also poems and historical quatrains by other poets written in the form of muamma, lügaz and song. Although his nickname (mahlas) in the Mecmua was Kethudazade Mustafa Salim, he also used Üsküdari as another nickname in his other works. Presenting the physical description and content of the Mecmua, this article introduces Mustafa Salim s poetry with his biography, ghazals, historical verses, letters and his delight recipes. It also presents certain excerpts of the poems written by other poets. Mustafa Salim s Mecmua is important since it helps us first of all to see Mustafa Salim s poetry, which is currently unknown to us. But, with the delight recipes, the work also gives us clues about the cooking culture of the time. With the notes and annotations, it portrays the social life of the Ottomans. And with Mustafa Salim s letters of loyalty addressed to the vizier and bureaucrats and his asking for their support, the work shows us the aspects of Ottoman system of patronage in that time.