Klasik Türk Şiirinde Şiir-Şair Değerlendirmesine Bir Bakış veya Şeyh Galib ve Sâlik-i Tavr-ı Nedîm Olmak

Özet

Klasik Türk şiirinin bir gelenek şiiri ve şiirde biçim ve yapıyı belirleyen esas unsurun gelenek olduğu genel kabul gören bir görüş olmakla birlikte, şiir veya şair değerlendirmelerinde bazen geleneğin dışında yaklaşımlara rastlanmaktadır. Klasik Türk şiir geleneğinde bir şiirin edebî değerinin belir-lenmesinde esas ölçüt lafız, mana ve ahenk güzelliğidir. Şairin yaşantısı, hayat tarzı, dünya görüşü vb. hususlar ise şiir eleşti- risinde ancak yardımcı unsur olarak yer alabilir. Bununla birlikte bazen bu yardımcı unsurlar esasın önüne geçip yanlış yargıların oluşmasına sebep olmaktadır. Tasavvufî şiir veya mutasavvıf şair değerlendirmelerinde de sıkça karşılaştığımız bu yaklaşım, toplum hafızasında şaire dair yanlış kanıların oluşmasına sebep olmakta ve şiirin dünyasına girişi engellemektedir.Bu hususu, Şeyh Galib’in Nedîm’e yaklaşımı üzerindenincelemeye çalışan bu yazı, bazı sosyolojik çıkarımlar da içermektedir.

Abstract

Although there is a general opinion accepting thatclassical Turkish poetry is a tradition poem and the main element determining the form and structure of poetry is tradition, sometimes nontraditional approaches are also observed in evaluation of poem or poet. In the classical Turkish poetry tradition, the basiccriterion determining the literary value of a poem is the beauty of words, literary sense and harmony. The life, livingstyleandworldview(philosophy)ofthepoetarethe matters that may only be secondary elements in literary criticism. However, these secondary elements sometimes overcome the basic criterion and cause false judgments. This approach, which is in fact frequently encountered in the evaluations of sufistic poetry or sufi poet, causes misconceptionsregardingthepoetinthememoryofsociety and prevents entry into the world ofpoetry. This article which is examining this matter through theapproach of Sheikh Galib to Nedîm also contains some sociological inferences.