Senâyî’nin Süleymaniyye Adlı Eseri

Özet

OsmanlıDevleti’ninbirçokyöndenzirvedeolduğuonal-tıncı asrın en belirgin türlerinden biri Süleymanname- lerdir. Yavuz Sultan Selim için yazılan Selimnamelerin devamı niteliğinde olan bu eserler, Osmanlı tarih yazıcılı- ğının önemli örneklerindendir. Bunun yanı sıra Osman- lı’nın en uzun saltanat süreli ve ihtişamlı devri hakkında pek çok konuda yüksek oranda doğru ve sağlam bilgiler vermeleri beklenen Süleymannameler; edebî, içtimai, askerî, dinî ve iktisadi yönlerden çalışılmayı hak edecek değeresahiptir.Kanuni Sultan Süleyman ile aynı dönemde yaşamışmüellifveşairlercepadişahınsefervegazalarınınanlatıldığı altısı manzum, dördü mensur olmak üzere on Süleyman- name yazıldığı bilinmektedir. Manzum olarak kaleme alınan Senâyî’nin Süleymaniyye’si de bu dönemde yazıl- mıştır ve Sultan Süleyman döneminin ilk yarısını konu edinmektedir. Seferlere katılanlardan edinilen bilgilere dayanılarak yazıldığı anlaşılan eserde, Sultan Süleyman’ın DoğuveBatı’yayaptığıseferler,savaşlarvefetihleranlatıl- maktadır. Biri tarafımızca tespit edilmiş iki nüshası bulunan kitap, edebî değerinin yanında yazıldığı dönemin iskân politikasını, idari yapısını, ordunun durumu ve bölümlerini tasvir etmesi yönleriyle Kanuni devrinin ilk yarısıiçinorijinalbirkaynaktır.Mesnevinazımşekliyle azılan Süleymaniyye, 3526 beyitten müteşekkildir. 1521yılındakiBelgradSeferi’ylebaşlayaneser,1538tarihliKara Boğdan seferiyle sonaermektedir.Bu makalede Senâyî’nin kimliği üzerinde durulmuş; Sü-leymaniyye’nin nüshaları tanıtılmış, şekil özellikleri ve içeriği hakkında bilgiler verilmiştir.

Abstract

One of the most prominent types of the sixteenth cen-tury, when the Ottoman Empire was at its peak in many ways, was the Suleyman-namas. These works, which are the continuation of the Selimnames written for Selim I,are important examples of Ottoman historiography. In addi- tion, Suleyman-namas, which are expected to give a high levelofcorrectandsoundinformationaboutthemostlong- term and magnificent period of the Ottoman Empire, are worthy of being studied in literary, social, military, religious and economicaspects. It was known that ten Suleyman-namas, six of whichwere in verses and four of which were in poems depicting expeditions and holy wars of Sultan, were written by the scribeswholivedinthesameperiodwithSultanSuleyman the Magnificent. The Suleymaniyye of Mr. Senayi, written in verse, was also written during this period and is about the first half of the period of Sultan Suleyman the Magnificent.Intheworkwhichisunderstoodtobewritten based on the information obtained from the attendants of the sultan, Sultan Suleyman’s expeditions to the East and to the West, wars and conquests are described. The book contains two copies, one of which is determined by us, alongwithitsliteraryvalue,itisanoriginalsourceforthe firsthalfoftheKanuniperiodintermsofitshousing policy, its administrative structure, the condition of thearmyanditssections.Suleymaniyye,writteninmathnawi verseform,iscomposedof3526couplets.Theworkwhich startedwiththeBelgradeexpeditionin1521endedin1538 withtheKaraBogdan(Moldavia)expedition. Inthisarticle,itwasfocusedontheidentityofMr.Se-nayi;copiesofSuleymaniyyewereintroducedandinfor- mationregardingfigurefeaturesandcontentsweregiven.