XVIII. Yüzyıl Ortalarında İstanbul’da Yaşanan Maddî Müzâyaka ve Bunun Sosyal Hayattaki Yansımalarına Işık Tutan Bir Ramazaniyye

A Ramadaniyye Shedding Light on the Scarcity in the XVIII. Century Istanbul and Its Effects on Social Life

Özet

Osmanlı edebiyat sahasında kaleme alınan bazı eserlerdesosyal hayatın izlerini yakalamak mümkün olabilmektedir.Kimi şairler ramazan ayının gelişi münasebetiyle “ramaza-niyye” adı altında manzumeler kaleme almışlar ve bumaneviyat dolu ayın insanlar üzerindeki tesirini şiirlerindeişlemişlerdir. Bunlardan biri de XVIII. yüzyılın ilkyarısında müderrislik yapan Abdülbâkî Efendi’dir. Onunmanzumesinde dikkat çeken taraf ise o dönemde İstanbul’daihtiyaç maddelerinde yaşanan sıkıntıyı ve bunun sosyalhayata yansımalarını edebî bir dille tasvir etmesidir.Abdülbâkî Efendi şiirinde canlı bir tasvir yapmış, sırasıdüştükçe diyaloglara da yer vermiştir. Sözü güçlendirmekiçin kullandığı ve o zamandan günümüze intikal eden bazıdeyim ve söz kalıpları da dikkat çekicidir. 131 beyitlik bumanzume daha sonra devrin sadrazamlarından HekimoğluAli Paşa’ya takdim edilmiştir. Makalemizde XVIII. asrın ilkyarısında İstanbul’da yaşanan maddî müzâyakanın dönemkaynaklarına nasıl yansıdığı gösterilmiş ve ramazaniyyenintam metni verilerek dikkat çekici tarafları tahlil edilmiştir.

Abstract

It is possible to catch the traces of social life in some works written in the field of Ottoman literature. Some poets had written poems under the name of "Ramadaniyya" with advent of holy Ramadan and they had worked on the influence of this spiritual month on people. One of them was Abdulbaki Effendi who was a mudarris in the first half of 18th. century. But the remarkable aspect of his poem was describing the scarcity of neccessaries and its effects on the social life of the Ottoman Empire with a literary style. Abdulbaki Effendi used a rich depiction in his poem and inclued dialogues as well when the occasion arosed. Idioms and expressions are used to enpower the word which extanted until today are remarkable. Later, that poem with 131 couplet are presented to grand vizier Hekimoglu Ali Pasha. This article shows the reflection of famine which was in the first half of 18th century on Ottoman chronicles and archive records. Full text of "Ramadaniyya" is given and the remarkable sides are analyzed.