Bir Gazel İki Şair: Nev‘î-zâde Atâyî ve Nevâlî- zâde Atâyî Divanlarındaki Aynı Gazel Üzerine Notlar

One Gazelle Two Poets: Some Notes on the same Gazelle in the Diwans of Nevi-zade Atayi and Nevali-zade Atayi

Özet

Klâsik Türk Edebiyatı geleneği içinde yazılmış divanlardazaman zaman, aynı ya da büyük oranda benzer şiirlerle farklışairlerin divanlarında karşılaşmak mümkündür. Bunların bazı-ları nazire geleneği içinde benzerlik gösterirken bazılarınınbenzerlik sebebi müşterek yazılmalarıdır. Bazen de ortak mahlaskullanımından kaynaklanan karışıklık, aynı şiirin farklı divan-lara girmesine sebep olabilir. Nev‘î-zâde Atâyî ile Nevâlî-zâde Atâyî aynı asırda yaş amış, çağdaş iki şairdir. Aynı mahlası kullanmaları da bir başka ortak yönleridir. Söz konusu şairlerin divanlarının neşirleri incelen-diğinde, aynı gazelin her iki ş airin divanında da yer aldığı görülmektedir. Belli ki iki şairin de Atâyî mahlasını kullanması bir karışıklığa sebep olmuş ve bu mahlas benzerliği nedeniyle aynı gazel her iki şairin de divan nüshalarına ve neşirlerine gir-miştir. Bu çalış manın amacı, 5 beyitten oluşan bu gazelin gerçekte kime ait olduğunu/olabileceğini tespit etmeye çalışmak-tır. Nev’î -zâde ve Nevâlî-zâde divanların neşirleriyle şairlerin hayatları hakkında bilgi verip eserlerinden örnekler sunan tez-kire ve biyografik kaynaklardan hareketle söz konusu gazelin hangi Atâyî’ye ait olduğu yahut olabileceği belirlenmeye çalışı-lacaktır.

Abstract

In the some diwans which are written in the Classical Turkish Literature tradition, sometimes, it is possible to encounter to same or with a large extent similar poems in the different poet’s books. When some of them are similar in the nazire tradition, some of them are similar because they are written in cooperation. Sometimes, confusion re-sulting from using the same mahlas (pen name) cause inclusion of same poems in different diwans. Nevi-zade Atayi and Nevali-zade Atayi are two contem-porary poets having lived in the same century. Their other common characteristics is using the same mahlas. When the published diwans of these poets are examined, it is seen that same gazelle is included in both poets’ diwans. Appa-rently, both poets’ using Atayi pen name, led to confusion and because of this similarity of mahlas, same gazelle is included in both poets’ diwan copy and publishing. Pur-pose of this work is to identify the poet of the gazelle comprised of 5 verses. Based on Nevi-zade Atayi and Ne-vali-zade diwans publishing and resources and tezkires that give information about the life of poets and examples of their books, it is tried to determine to which Atayi afore-mentioned gazelle belongs.