Mustafa Naîmâ’nın Derlediği Bir Mecmua: ‘Ulâletü’l-mecâlis Mecmû‘atü’n-nefâ’is

A Mecmua That Mustafa Naima Collected It: ‘Ulâletü’l-mecâlis Mecmû‘atü’n-nefâ’is

Özet

Mecmualar Osmanlı kültür dünyasından günümüze intikaleden önemli yazılı kaynaklar arasında yer almaktadır. Mecmuaçeşitlerinden biri tanınmış kişilerden biri tarafından derlenenmecmualardır. Bu tür mecmualar barındırdıkları kayıtlar saye-sinde derleyicisi hakkında doğrudan bilgiler sunabilir. Ayrıcadolaylı olarak şahsın edebî zevki, hayata bakışı, kültür ve eğitimdüzeyi, etkilendiği sanatçılar hakkında fikir verebilir. MichiganÜniversitesi Kütüphanesi, Sultan Abdülhamid Koleysiyonu,numara 409’da kayıtlı ‘Ulâletü’l-mecâlis Mecmû‘atü’n-nefâ’isadlı mecmua, ilk resmi Osmanlı vak‘anüvisi Mustafa Naîmâ ta-rafından derlenmiştir. Naîmâ, 1120 (1708/9) senesindemecmuayı derlemeye başlamış, tamamlayamadan hayatını kay-betmiştir. 525 sayfadan meydana gelen mecmuada seçme eserlerve manzumeler vardır. Muhtevanın ekseri manzumdur. Türkedebiyatından Kafzâde Fâizî, Nâbî, Sâbit, Râmî MehmedPaşa’nın; Fars edebiyatından Sâ’ib-i Tebrîzî’nin çok sayıdamanzumesi bulunmaktadır. Ulâletü’l-mecâlis Mecmû‘atü’n-nefâ’is sayesinde Naîmâ’nın şiir meraklısı olduğu, Fars ve Arapedebiyatına had safhada hâkimiyeti bulunduğu, biyografik eser-lere ilgi duyduğu, âşıkâne ve hakîmâne manzumeler beğendiğianlaşılmaktadır. Ulâletü’l-mecâlis sayesinde ayrıca Naîmâ’nınel yazısı örneği tespit edilmiştir. Bu makalede Naîmâ’nın derle-diği Ulâletü’l-mecâlis Mecmû‘atü’n-nefâ’is adlı mecmuatanıtılmış, mecmuadan hareketle Naîmâ hakkında yeni bilgilereulaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract

The mecmuas take a place in the important written so- urces which were inherited from Ottoman cultural world ti today. One sort of the mecmuas are the mecmuas which are collected by the well-known people. Such mecmuas can represent the direct information about their collectors in their records. Moreover, they can give idea indirectly about the person’s literal pleasure, viewpoint, cultural and edu- cational level, the artists who are affected from him/her. The mecmua in the name of ‘Ulâletü’l-mecâlis Mecmû‘atü’n-nefâ’is which was registered in the collec- tion of Abdülhamid The Sultan with the number of 409 in The Library of Michigan University was collected by Mus- tafa Naima who was the first Ottoman official historian. Naima started to collect the mecmua in 1120 (1708/9) and he died without completing it. There are the selected works and poems, which consists of 525 pages. The spike of con- tent is written in verse. There are many poems of Kafzade Faizi, Nabi, Sabit, Rami and Mehmet The Pasha in Tur- kish literature; Sa’ib-i Tebrizi in Persian literature. It is understood from Ulâletü’l-mecâlis Mecmû‘atü’n-nefâ’is that Naima held dear of poetry, had extremely knowledge on Persian and Arabic literature, was interested in the bi- ographical works, liked the amorous and magisterial poems. Moreover, the sample of Naima’s handwriting was determined thanks to Ulâletü’l-mecâlis. In this article, the