Tarihî Metinlerde a/e Edatının Okunması Sorunu

Özet

Tarihî metin okumalarında vazgeçilemez tutum, anlayarakokumaktır. Söz konusu metinleri okurken tecrübelerimiz vebilgi dağarcığımız her zaman yeterli olmaz. Bildiğimiz kelimelerve söz yapıları arasında rahatlıkla dolaşabiliriz. Ancak tarihîmetnin satırları arasında her adım ve aşamada bilmediğimizveya anlamadığımız yapılarla karşı karşıya kalmakmümkündür. Bu nedenle anlaşılmayan yerlere soru işaretlerikoyarak geçebiliriz. İlk okumadan sonraki zamanlarda,yaptığımız yeni okumalar sayesinde metnin okuyamadığımızkısımlarını anlamamış olduğumuzu fark edebiliriz.Metinleri anlayarak okumak hem kelimeleri hem de kültürüdoğru anlamak demektir. Ayrıca tarihî metinleri anlayarakokumak kelimelerin etimolojisini aydınlatmak bakımından daönemlidir.İşte bu makalede tarihî metinlerde yanlış şekilde okunmuş,yapı ve anlam bakımından tam anlaşılmamış olan a/e edatıüzerinde durulacaktır. Söz konusu edatın geçtiği cümlelerdenhareketle örnekler üzerinde durulacak düzeltme tekliflerisunulacaktır. Makalede Dede Korkut, Risaletu’n-Nushiyye,Manzum Siyer-i Nebi, El-Ferec Ba‘de’ş-Şidde ve Süheyl üNevbahâr vb. tarihî metinlerinden örnekler verilecektir. Adıgeçen eserlerde a/e edatının sorunlu okunmuş, yapı ve anlambakımından tam anlaşılmamış olan örnekleri üzerindedurulacaktır. Daha sonra edatın metinlerdeki yazım şekilleriüzerinde de durulacak ve değerlendirmeler yapılacaktır. AyrıcaTarama Sözlüğü’nde söz konusu edatın fiillere bitişik şekildeokunarak madde başı yapılmış olan örnekleri üzerinde dedurulacaktır.

Abstract

One of the important points of attention in reading historical texts is reading comprehension. While reading the texts in question, our experience and knowledge are not always sufficient. We can easily navigate between words and phrases that we know. However, it is possible to encounter structures that we do not know or understand at every step of reading historical texts. For this reason, we can pass the words that are not understood by putting question marks. In the times after the first reading, we may notice that we did not understand the parts of the text that we could not read thanks to the new readings we made. To read and understand the texts means to understand both words and culture correctly. It is also important to read and understand historical texts in terms of enlightening the etymology of the words. This article will focus on the a / e postposition, which has been misread in historical texts and is not fully understood in terms of structure and meaning. Based on the sentences in which the postposition is mentioned, correction proposals will be presented, which will focus on examples. In the article, examples from the historical texts of Dede Korkut, Risaletun-Nushiyye, Manzum Siyer-i Nebi, El-Ferec Ba‘de’ş-Şidde and Süheyl ü Nevbahâr etc. will be given. In the aforementioned works, examples of a / e postposition that are read problematically and which are not fully understood in terms of structure and meaning will be emphasized. Then, the writing of the postpositions in the texts will be emphasized and evaluations will be made. In addition, in the Tarama Dictionary, the examples of the postpositions that are made adjacent to the verbs will be discussed.