MUSA CARULLAH’IN İLAHİ RAHMETİN GENİŞLİĞİ HAKKINDAKİ DÜŞÜNCESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Özet

İslâm tarihinde olduğu gibi günümüzde de cehennem ile cehennem azabınınebedî olup olmadığı meselesi hep tartışılmıştır. Alimlerin bir kısmı cehenneminsonlu olduğunu savunurken, Ehl-i Sünnet alimlerinin büyük çoğunluğuise cehennem ile cehennem azabının ebedî olduğunu söylemektedir.İnsanların cennette ve cehennemde ne kadar kalacaklarını açıklayan ayet vehadislerde, süreklilik, sonsuzluk, uzun bir süre olarak yorumlanan “ebed” ve“huld” kavramları kullanılmaktadır. Ayrıca sonlu dünyada yapılan günahlarsebebiyle sonsuz azap etmenin Allah’a yakışmayacağına vurgu yapılmaktadır.XIX. asırda Udil-Ural bölgesinde başlanan ceditçilik hareketinin önderlerindenmeşhur düşünür Musa Carullah da Allah’ın sınırsız rahmet sahibiolduğuna inanmaktadır. Ona göre Allah, Kendi rahmetiyle karşılıksız insanınbütün günahlarını affedecek veya insanın güzel amelleri sayesinde günahlarıaffedecek, ya da bu dünyada veya cehennemde insanı azaba sokacak ve bellimüddet temizledikten sonra cennete yerleştirecektir. Bu görüşünün delilleriniCarullah, Kur'an ve sünnet gibi temel İslam kaynaklarında ve büyük mutasavvıflarınsözlerinde bulmaktadır. Bu makalede Musa Carullah’ın cehenneminebedîliği hakkındaki görüşleri incelenip değerlendirilecektir

Abstract

The Islamic view of heaven being an infinite reward and hell being eternal punishment has been discussed through generations of theologists who then came to different points of view on the matter of them being infinite and eternal. Various discussions on this problem are continuing today. Some of them say than heaven and hell are finite, some say that only heaven is eternal. The majority of scholars of Ahl as-Sunnah believe that the blessings of heaven and the punishment in hell are eternal. The Holy Quran uses expressions like ‘abad’ and ‘huld’ to describe the time to be spent in there, which we should interpret as continuity or eternity. The other point is a belief that Allah expresses limitless mercy to all beings, which makes Musa Carullah think that everyone will be forgiven with no exceptions, including those who worshipped anything but Allah. He says also that he finds confirmation of his words in Qur’an, Sunnah and in the words of Islam’s greatest mysticists. Musa Carullah examined the evidence of nakhl through eight paragraphs which called burkhan after basing the thought concerning the issue on rational base. Musa Carullah was the one of spectacular names of reformist (zhadit) movement of the time which was spread in Russia. He explains his point of view in a book named The Argumentation of Allah’s Mercy. This article will review and assess Musa Carullah’s views on the eternity of Heaven and Hell.