Mazeret Bulma Eğilimi İle Özsaygı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Mazeret Bulma Eğilimi Başarısızlık Durumunda Özsaygıyı Korur Mu? Başlangıçtaki Özsaygı Düzeyinin Rolü

Özet

Araştırmalar, performanslarının değerlendirileceği önemli durumlardan hemen önce bireylerinkendi ürettikleri davranışsal engellerin ya da sözel mazeretlerin başarısızlık durumunda özsaygıyıkoruduğunu, öte yandan kronikleşmiş ya da alışkanlık halini almış mazeret bulma eğiliminin uzunvadede özsaygıyı azalttığını göstermektedir. Bazı çalışmalar davranışsal kendini engelleme yada sözel mazeret bulma stratejilerinin özsaygı koruma işlevinin, özsaygının başlangıç seviyesinebağlı olduğuna işaret etmektedir; ancak diğer araştırmalara göre bu işlev başlangıçtaki özsaygıdüzeyinden bağımsızdır. Bu çalışmada performansın değerlendirileceği önemli durumlardanhemen önce üretilen davranışsal engellerin ya da sözel mazeretlerin değil de, bir kişisel yatkınlıkolarak mazeret bulma eğiliminin özsaygı ile ilişkisi incelenmektedir. Özellikle, mazeret bulmaeğiliminin başarısızlık durumunda özsaygıdaki azalmayı engelleyip engellemediği; mazeret bulmaeğiliminin özsaygı koruma işlevinin, bireylerin başlangıçtaki özsaygı düzeylerine bağlı olupolmadığı soruları araştırılmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda, üniversite öğrencileri arasındabir anket çalışması (N = 335) ve bir deneysel çalışma (N = 98) yürütülmüştür. Anket çalışmasınınsonuçlarına göre mazeret bulma eğilimi ile özsaygı arasında olumsuz bir ilişki vardır. Deneyselçalışmanın bulguları, mazeret bulma eğiliminin, başarısızlık durumunda özsaygıdaki azalmayı,başlangıçta özsaygısı düşük olan katılımcılar için değil, başlangıçta özsaygısı yüksek olan katılımcılariçin engellediğini göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Mazeret bulma eğilimi, Özsaygı, Benlik koruma

Abstract

Previous findings showed that strategies rely on behavioral or claimed handicaps just before an important performance protect self-esteem subsequent to a failure, whereas trait self-handicapping appears to reduce it in the long term. Some studies also suggest that self-esteem protection function of self-handicapping depends on the initial level of self-esteem, while the other studies failed to show a systematic interaction effect of initial level of self-esteem and self-handicapping on self-esteem level subsequent to a failure. In this study, the relationship between self-esteem and trait self-handicapping, is examined, rather than the verbal or behavioral self-handicapping before an important performance.Specifically, the question that whether trait self-handicapping plays a self-protective role subsequent to a failure depending on the initial self-esteem level is addressed.In line with these purposes, a correlational study (N=335) and an experimental study (N=98) were conducted in a sample of Turkish university students.The results of the correlational study indicated that there is a negative significant correlation between trait self-handicapping and self-esteem. The results of the experimental study indicated that trait-self-handicapping buffered the effects of failure for participants who were initially high in self-esteem, but not for those who were initially low in self-esteem