ANKYRA ÇEVRESİNDE ROMA DÖNEMİ İZLERİ

Özet

Roma İmparatorluğu'nun Galatia Eyaleti'nin başkenti olan Ankyra, MÖ 25 yılından itibaren bölgenin önemli kentlerinden biri olmuştur. Ankyra kenti üzerine bugüne kadar yapılmış çok sayıda çalışma bulunmaktadır ve bu sayede kentin yapısal, sosyal ve siyasal oluşumu hakkında kir sahibi olabilmek mümkündür. Ankyra çevresi ile ilgili bilgilerimizin büyük bir çoğunluğu ise Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nin yaptığı kurtarma kazıları ve gerçekleştirilen yüzey araştırmalarından gelmektedir. M.Ö. 25 yılında İmparator Augustus ile Roma Egemenliği'ne geçen ve Roma'nın Galatia eyaleti olan bölgedeki, en önemli değişim, Galat yöneticilerinin konumlandığı kale yerleşimlerinin (phrourion) yerine, Roma kültürünü yansıtan planlı kent dokularının ve kentlerle bağlantılı yol ağ sistemlerinin oluşmasıdır. Eyalet, Augustus tarafından, aslında daha öncesinde de benzer bir bölünmenin olduğu, üç polis halinde organize edilmiştir: Pessinus Tolistobog Galatların, Ankyra Tektosag Galatların ve Tavium ise Trokmi Galatlarının merkezleriydi. Ankyra, Galatia Eyaleti'nin başkenti olmuş ve kentte, Roma İmparatorluğu'nun propaganda yapıları olarak tanımlayabileceğimiz çok sayıda anıtsal yapı inşa edilmeye başlamıştır. Başkentte bu şekilde bir Romalılaşma süreci gerçekleştirilirken, kırsalda ise “Colonia Germa” ve “Kinna” gibi yeni koloni kentleri kurularak buralarda Romalı veteranlara yer veriliyor böylece, bölgenin Romalılaşması sağlanıyordu. Bu koloni kentlerin dışında, Ankyra çevresinde bulunan köy/kasaba ve kale niteliğindeki küçük yerleşimlerde de bir yaşam sürekliliğinin olduğu arkeolojik verilerden anlaşılmaktadır. Bu çalışma, Ankyra çevresinde, bugüne kadar yapılmış çalışmaların ve tarafımca başlatılan yüzey araştırmasının genel bir değerlendirmesini içermektedir. Bütün veriler, ekte verilen haritaya yerleştirilerek Roma Dönemi Ankyra çevresinin genel bir taslağı çıkarılmıştır. Bu yerlerin yayılım alanı, yapısal özellikleri gibi veriler ancak ileride yapılacak detaylı kazı ve yüzey araştırmaları ile anlaşılabilecektir.

Abstract

Ancyra, the capital city of the Provincia Galatia of the Roman Empire, has been one of the important cities of the region since 25 BC. Based on a numerous amount of studies on the city of Ancyra, it is possible to acquire knowledge regarding the structural, social and political evolution of the city. A great majority of this knowledge is gathered through the salvage excavations and surveys performed by the Museum of Anatolian Civilizations. The most signicant change experienced in the region, that had entered the domination of Rome in 25 BC when Emperor Augustus established the province of Galatia, was the replacement of the castle settlements (phrourion) of Galatian Rulers with a planned urban texture reecting the Roman culture and road network systems connecting the cities. The Galatia Province was organized under three polis divisions by Emperor Augustus being paralel to the tribe based divisions of the past periods. Pessinus was belonging to Tolitobogii, Ancyra was belonging Tektosagii, and Tavium was belonging to Trokmii tribes. Ancyra became the capital of the Province of Galatia and many monumental constructions, which can be dened as the propaganda structures of the Roman Empire, such as a theatre, a stadium, a nympheum, and a temple, began to be built in the city. While such a Romanization process was being carried out in the capital, new colonial cities such as “Colonia Germa” and “Kinna” were established in the countryside, where Roman veterans were accommodated; thus, the Romanization of the region was ensured. Thanks to the archaeological nds on which we can testify the continuity of life in the Hellenistic villages/towns and castles in the vicinity of Ancyra. This study includes a general evaluation of the previous researches made around Ankyra and the current survey conducted by myself. A general outline of the Roman Ankyra was visualized by placing all the archaeological nds on the attached map. Information such as the territorial diffusions and structural features of these districts can only be understood through detailed excavations and surface surveys to be carried out in the future.