Dergiler / Dil Dergisi / 2009 / Cilt: 0 - Sayı: 143

Türkçede özne belirtme ve özne yükleme: İşlevsel dilbilgisi çerçevesinde bir çalışma

Subject marking and subject assignment in Turkish: A study within the framework of functional grammar

G SONGÜL ERCAN, Özge CAB BAKIRLI

Sayfa
42–58
DOI
—

Özet

Dilbilimde işlevci yaklaşım farklı iletişim bağlamlarında dilin rolünü ve işlevlerini betimlemeye çalışan ve iletişime dayanan bir yaklaşım olarak betimlenmektedir. Bu yaklaşımda dilin insanların birbirleriyle olan etkileşimlerinde anlam oluşturmasına nasıl olanak sağladığı araştırılmaktadır; ancak, dilde anlam her zaman açıkça belirlenememektedir. Bu nedenle bu çalışmada temel alınan “İşlevsel Dilbilgisi Modeli” bireylerin iletişimlerinde temel olan dilsel anlatımların betimlenmesinde, biçimi göz ardı etmeden, çevremizde var olan her şeye gönderimde bulunan “olay durumları”nı işlevsel bakış açısıyla incelemekte; bu olay durumlarını da çekirdek yüklemlemeyle açıklamaya çalışmaktadır. Bu çalışmada, olay durumunun sunulmasında çıkış noktası olarak belirlenen Özne, “İşlevsel Dilbilgisi” yaklaşımı göz önüne alınarak sözdizimsel ve anlambilimsel düzlemde gerçekleşen bir dil olgusu olarak incelenmekte; Özne Yükleme ve Özne Belirtmenin Türkçedeki gerçekleşme düzlemlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.

Abstract

Functional approach is based on human interaction and it attempts to describe the function and the role of the language in different communication contexts. The functional theory investigates how language enables people to make meanings in interactional contexts. However, it is not easy to comprehend the meaning as a whole in the language. Thus, “the Theory of Functional Grammar” we adopt investigates “states of affairs” which refer to everything around us in a functional perspective without neglecting the form. In this study, Subject, the referent which is taken as a point of departure for determining the perspective from which the state of affairs is described, is studied as a linguistic phenomenon realized in both syntactic and semantic level. We attempt to determine the rules for “Subject Marking” and “Subject Assignment” in Turkish.