TASPAR KAGAN VE "İLK TERCÜME FAALİYETLERİ" ÜZERİNE BAZI NOTLAR

Özet

Taspar Kagan devrinde Türklerde Budacılığa meyiller olduğu, Budacı keşişlerin Gök-Türk merkezinde Türkçe tercüme faaliyetleri yaptıkları, Taspar Kagan 'ın Çin'den bazı Buda sutralarını getirtip tercüme ettirdiği ile Kuzey Qi Hükümdarı'nın bir sutrayı Türkçeye tercüme ettirerek Taspar'a gönderdiği şeklinde görüşler vardır. Makalemiz Çin ana kaynaklarına, bilhassa Jinagupta'nın iki Budacı kayıtta yer alan biyografisine ve Hui Lin ile ilgili kayıtlara dayanarak böyle bir tercüme faaliyetinin varlığını sorgulayacaktır. Yine ilim âleminde "ilk tercüme" fikirlerinin teşekkül etmesini sağlayan görüşler incelenecek ve söz konusu fikirlerin aslının ortaya çıkarılmasına gayret edilecektir.

Abstract

There are opinions that there were trends to Buddhism in Turks, Buddhist monks did translating activities in the center of Gok-Turk, Taspar brought some sutras from China and had these translated, monarch of Northern Qi State had a sutra translated and sent it to Taspar. Our article will interrogate the existence of such translation activity, based on Chinese main sources, especially biography of Jinagupta recorded in two Buddhist source and records about Hui Lin. Again, we will examine opinions, which caused "first translations" opinions in the world of science and try to search the origin of such opinions.