YÜKLEM KONUMUNDAKİ SIFATLAR İLE FİİLİMSİ TAMLAYICILARI ARASINDAKİ EŞDİZİMLİLİK İLİŞKİLERİ

The Collocational Relations Between Adjectives and Non-Finite Verbal Forms as Their Complements Examining Morphemic Bundles

Özet

Bu çalışmada -mAk+sıfat, -mAk-DA+sıfat, -mAk-DAn+sıfat, -mAk-lA+sıfat; -mA-sI+sıfat, -mAyA+sıfat, -mAsInA+sıfat, -mAsIndA+sıfat,-mAsIndAn+sıfat,-mAsIylA+sıfat;-DIğI+sıfat,-DIğInA+sıfat,-DIğIndA+sıfat,-DIğIndAn+sıfat,-DIğIylA+sıfat;-AcAğI+sıfat,-AcAğInA+sıfat, -AcAğIndA+sıfat, -AcAğIndAn+sıfat, -AcAğIylA+sıfatdizilişindeki ek-kelime birlikteliklerinden hareketle sıfatların fiilimsitamlayıcıları ile kurduğu eşdizimlilik ilişkileri üzerinde durulmaktadır.Adlaştırma görevli söz konusu fiilimsi ekleri ile sıfatların kullanımbirliktelikleri düzenli ifade aramaları tekniğiyle ODTÜ Türkçe Derlem’dençıkarılmıştır. İnceleme neticesinde fiilimsilerin en sık bir araya geldiğisıfatlar sıklık verisiyle birlikte tespit edilmiş, sıfatın özne ve nesne kontrolişleviyle kullanıldığı durumlar gösterilerek söz konusu eşdizimliliklertemelinde oluşan kiplik ve konuşur tutumuyla ilgili anlamlara dikkatçekilmiş, konunun yabancılara Türkçe öğretiminde ele alınışıyla ilgili görüşve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract

This study aims to display the collocational relations between adjectives and non-finite nominalised forms as their complements examining morphemic bundles of -mAk+adjective, -mAk-DA+adjective, -mAk- DAn+adjective, -mAk-lA+adjective; -mA-sI+adjective, -mAyA+adjective, -mAsInA+adjective, -mAsIndA+adjective, -mAsIndAn+adjective, -mAsIylA+adjective; -DIğI+adjective, -DIğInA+adjective, -DIğIndA+adjective, -DIğIndAn+adjective, -DIğIylA+adjective; -AcAğI+adjective, -AcAğInA+adjective, -AcAğIndA+adjective, -AcAğIndAn+adjective, -AcAğIylA+adjective. The collocations between suffixes and adjectives are extracted from METU Turkish Corpus. The outcomes of corpus search provided information on the frequency of these collocations, the complement-control relations between the adjectives and their non-finite complements, and the modal and stance value of these type of collocations. Based on the findings, a framework for collocations of adjectives and their complements is suggested for teaching Turkish as a foreign language.