Sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Investigation of primary school teachers' exhaustion levels in terms of some variables

Özet

Günümüzde bireyin sahip olduğu rollerin bir şekilde artması, kişiye önemli sorumluluklarınverilmesi ve ilişkilerin karmaşıklaşması ruh sağlığını zorlayıcı bir hal almakta; kişilerarası ilişkilerdoğrudan insanlarla çalışan bireylerin yaşamında daha da önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenleöğretmenlerin verimli olabilmeleri, ruhsal açıdan sağlıklı olmaları ile doğrudan ilgilidir. Bu çalış ma,sınıf öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi açısından önem arz etmektedir.Araştırmanın temel amacı sınıf öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenlere(cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, mesleki kıdem, mezuniyet branşı ve hizmet bölgesi)göre incelemektir. Sınıf öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleriduyarsı zlaşma, duygusaltükenme vekişisel başarı alt boyutları açısından incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2012 -2013 eğitim - öğretim yılında, Diyarbakır il merkezinde bulunan220 ilkokulda görevli 2007 sınıf öğretmeni, örneklemini ise; 15 ilkokulda görevli bulunan 300 sınıföğretmeni oluşturmaktadır.Araştırmada veri toplama aracı olarak ölçme aracı kullanılmıştır. Tükenmişlik ölçeği, 1981yılında Maslach ve Jackson tarafından geliştirilmiş olup ülkemizde ilk olarak Türkçeye uyarlanmasıErgin (1992) tarafından yapılmıştır. Orijinalinde 7 dereceli likert tipi olan ölçek 5 dereceli likert tipiolan son halini almıştır. Ölçekte, kişisel bilgilere ilişkin 22 soru bulunmaktadır. Verilerin analiz veyorumunda betimsel ve anlamlılık testlerinden yararlanılmıştır. Kişisel bilgilerin çözümlenmesindeyüzde ve frekans tekniği uygulanmış olup, mesleki tükenmişliğin cinsiyet, medeni durum vemezuniyet branşı ile arasındaki ilişki t testi; yaş, eğitim durumu, mesleki kıdem ve hizmet bölgesi ilearasındaki ilişki ise ANOVA testi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonunda ulaşılan önemli bulgularşunlardır:1. Mezuniyet branşı, eğitim durumu, cinsiyet ve hizmet bölgesi değişkenleri ile sınıföğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı bir farksaptanmamıştır. 2. Sınıf öğretmenlerinin mesleki kıdem, medeni durum ve yaş değişkenleri iletükenmişlik alt boyutlarından duyarsızlaşma arasında anlamlı bir fark saptanmıştır.3. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma vekişisel başarı algıları orta düzeydedir.

Abstract

In today's world, increase in the roles and important responsibilities given to individuals,and complexity of the relationships cause difficulty in being mentally healthy. Interpersonalrelationships between individuals working directly with people plays an even more important role inlife. Therefore, effectiveness of teachers is directly related to psychological health. This study isimportant in determining the level of teachers' professional burnout.The aim of this study is to investigate whether the level o f teachers' professional burnoutvaries significantly depending on some variables such as gender, age, marital status, education level,seniority, graduation branch and service area. The level of teachers' professional burnout wasevaluated in terms of "depersonalization", "emotional exhaustion" and "personal success"subdimensions.Population of the study comprised of 2007 primary school teachers working in 220elementary schools located in Diyarbakır city center during the academic year 2012 -2013. Besides,sample of the study included 300 primary school teachers working in 15 elementary schools.An inventory was used as the data collection tool. Burnout Inventory developed by Maslachand Jackson in 1981 was adapted into Turkish for the first time by Ergin (1992). The inventory whichwas originally 7 point likert type has become 5 point likert type. There are 22 questions related topersonal information in the inventory. The data was analyzed and interpreted by using percentages,frequency, t-test and ANO VA. Personal information was analyzed by using percentage and frequencytechnique. ANOVA was used to test the relationship between professional burnout and age, educationlevel, seniority, service area while t test was used to analyze the relationship betw een professionalburnout and gender, marital status, graduation branch. The collected data was analyzed using SPSS.Important results revealed by the study were as follows:1. A significant difference between the levels of professional burnout of primary schoolteachers and graduation branch, education level, gender, service area was not foundout.2. A significant difference between seniority, marital status, age and depersonalizationwhich was one of burnout subdimensions was found out.3. According to the results, emotional exhaustion, depersonalization and self successperception of primary school teachers are at an intermediate level.