Diyarbakır kent dokusunun Osmanlı dönemindeki gelişimi

Özet

Geniş bölgeleri birbirine bağlayan ana yolların kesiştiği noktada bulunanDiyarbakır, stratejik konumundan dolayı her dönemde önemli bir merkezniteliğindedir. Çeşitli dönemlerin izlerini taşıyan Diyarbakır kent dokusu, büyükölçüde korunduğundan; farklı yönetimler ve kültürlerin, farklı mimari değerlerinide gözler önüne sermektedir. Bıraktıkları farklı kültür ve mimari değerlerleDiyarbakır‟da kent dokusu üzerinde izleri büyük olan yönetimler Artuklu,Akkoyunlu ve Osmanlı yönetimleridir. Bugün kentte varlığını sürdüren yapıtlar dabu dönemlerin eserleri olup, büyük ölçüde Osmanlı Dönemini temsil etmektedir.Çeşitli dönemlerde kenti ziyaret eden seyyahlar kent dokusu ve mimariyapılar hakkında subjektif bilgiler vermiştir. Ancak bazıları Osmanlı dönemine aitbilgi ve belgelerin yeterli olmamasından dolayı, dikkatlice okunduğunda bazıeksiklikleri giderecek niteliktedir. Bu çalışmada, yabancı seyyahlarınseyahatnamelerindeki gözlem ve incelemeler, mevcut kaynaklarla dadesteklenerek Diyarbakır‟ın Osmanlı Döneminde yapılar bağlamında kentdokusunun gelişimi incelenerek gözler önüne serilmekte, kentin Osmanlıyönetiminde geçirdiği evrim ve etkileşim irdelenmektedir.

Abstract

Diyarbakır, having been in the junction of the main roads that connects thewide areas, has always carried an important role of center in each period due to itsstrategical location. Diyarbakır‟s urban texture having traces of various periodsbecause of being largely preserved; has illustrated the different architectural valuesof different administrations and different cultures. Artuqid, Akkoyunlu and theOttoman administrations had left larger traces on the urban texture with theirdifferent cultural and architectural values. Today, the works surviving in the cityare the works of this period, and largely represent the Ottoman period.Travelers who visited the city during various periods had also given somesubjective information on urban texture and architecture of the buildings. However,because of the lack of enough information and documents belonging to theOttoman period, some of them have the quality of removing some defects whenthey have been read carefully. In this study, observations and views of foreigntravelers in their travel books, being supported with the available resources, thedevelopment of urban texture being examined in the context of buildings madeduring the Ottoman period has been unfolded, the evolution and interaction of thecity in the Ottoman rule has been examined.