Şiir mecmûalarında nergisî'nġn Türkçe gazelleri ve bu Gazeller üzerine bir değerlendirme

Özet

Mehmed Nergisî, Saraybosna‟da doğmuş, aile unvanından dolayı Nergisî-zâde, Nergis -zâdeisimlerini de kullanmış, Nergisî ismiyle tanınmıştır. Saraybosna‟dan İstanbul‟a gelip Kaf-zâdeFeyzullah Efendi‟ye intisap etmiştir. Özellikle münş î olarak bilinen ve edebiyatımızdaki tek mensurhamse sahibi olan Nergisî, şuara tezkirelerinde ismi geçen bir şairdir. Bazı kaynaklarda, divan sahibiolduğu kayıtlıdır. Nergisî‟nin Türkçe, Farsça ve Arapça çeşitli şiirleri mensur eserle rinde yeralmaktadır. Şiir mecmû‟alarında da Nergisî adına kayıtlı kaside, gazel, terkib-i bent nazım şekilleri ilekaleme alınmış şiirler bulunmaktadır. Bunların bazılarına, mensur eserlerinde de rastlanmaktadır.Yaptığımız araştırmalarda Nergisî‟nin kendi mensur eserlerinde ve tezkirelerde de bazıbeyitlerine rastlanan on sekiz gazelini tespit ettik. Çok yönlü bir sanatçı olan Nergisî‟nin şairlikyönünü yansıtma açısından bu gazeller, büyük önem arz etmektedir.Bu çalışmada, Nergisî‟nin şairlik yönü üzerinde durulacak, şiir mecmû‟alarından hareketletespit edilen on sekiz gazeli değerlendirilecek ve bu gazellerin çevriyazılı metinleri verilecektir.

Abstract

Mehmed Nergisî was born in Sarajevo. Having used the names Nergisî-zâde, Nergis-zâdebecause of his family‟s appellation, he had his actual fame with the name Nergisî. He came toIstanbul from Sarajevo, and pay homage to Kaf-zâde Feyzullah Efendi. Mostly known as munshi andbeing the only person having a prose hamsa in our lite rature, Nergisî is a poet whose name takes placein tazkiras. In some sources it is expressed that he also has a diwan. There are Turkish, Persian andArabic poems in Nergis î‟s prose works. In poetry macmuas qasidas, ghazels, terkib-i bent and somewritten poems registered to the name of Nergisî take place. Some of these poems also takes place inNergisî‟s prose works.We have detected 18 ghazels of Nergisî in poem macmuas in our search. Some couplets ofthese ghazels takes place in Nergisî's own prose works and tazkiras. These ghazels are very importantin terms of reflection of Nergisî's poet direction who is a multi-faceted person.In this study, it will be focused on Nergisî‟s poetic talent and the structural features andmeaning of these ghazals will be discussed and will be given the transcriptions of 18 ghazels.