ŞÂFİÎ MEZHEBİNDE MAKÂSID LİTERATÜRÜNÜN GELİŞİM SEYRİ

DEVELOPMENT PROCESS OF MAQASID LITERATURE IN SHAFI’I DENOMINATION (H. III-VIII)

Özet

İslam hukuk literatüründe makâsıd kavramı, makâsıdu’ş-şârî‘, makâsidu’s-şerîa, ve el-makâsidu’ş-şer‘iyye şeklinde ifade edilmektedir. Modern dönemde ise bu kavram “felsefetu’t-teşrî‘” olarak yaygınlıkkazanmıştır. Fıkıh usulü ilminin bir alt dalı olarak zamanla ilmî bir disiplin haline gelmiştir. Genel kabulegöre İslam hukuk tarihinde ilk usul eseri telif eden İmâm Şâfiî ve onun metodunu takip eden Kaffâl el-Kebîr, Cüveynî, Gazzâlî, İzz b. Abdisselâm ve Tâcuddîn es-Subkî adlı Şâfiî usûlcüler, makâsıdliteratürünün oluşumunda büyük pay sahibi olmuşlardır. Şâfiî mezhebinde makâsıd ilminin ortaya çıkıpistikrar kazanması; oluşum, gelişim ve sistemleşme şeklinde üç aşamalı olarak gerçekleşmiştir. Buçalışmada Şâfiî mezhebinin oluşumundan teşekkül ve istikrarına (h. III-VIII. asırlara) kadar geçen süredemakâsıd konusunda dönüm noktası sayılan yaklaşımlar ve eserler çerçevesinde oluşan edebiyata dair bazıdeğerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract

In Islamic law literature, term of maqasid is expressed with maqasidu al-shārī, makāsidu-s sharī, and al- makāsīdū al-shariyyah terms. It has gained widespread popularity as "philosophy" in the modern period. As a branch of Usool-ul-Fiqh became a scientific discipline in the process. According to general acceptance, in the history of Islamic law, first work of usool is written by Shafi’i, and Qaffal, al-Qabir, Juwayni, Ghazzali, Izz b. Abdissalam, Tajuddin as-Subki followers of his method, Shafi’i usoolers have become a great share in the formation of maqasid literature. In the Shafi'i denomination, the systematization of maqasid discipline has been realized in three stages, namely, formation, development and systematization. In this study, some evalauations are made turning points views, works, studies about the maqasid and literatures about it.