İBN HAMDÛN’UN ET-TEZKİRETÜ’L-HAMDÛNİYYE ADLI EDEBÎ ESERİ BAĞLAMINDA “HEDİYE”

A GIFT IN ARABIC CULTURE AND LITERATURE IN THE CONTEXT OF IBN HAMDÛN'S AT-TAZKIRATU’L-HAMDÛNIYYE

Özet

Birçok toplumda olduğu gibi eski Arap toplumunda da insanlar sevgilerini, sevinçlerini, takdirlerini göstermekiçin hediyeleşirlerdi. Bazen de belayı uzak tutmak, birini kendine bağlamak, birini etkilemek, birinin öfkesini yatıştırmakya da birinden bir şey istemek için birbirlerine hediye verirlerdi. Hediye takdim edilirken söylenen sözler, hediye edilennesnelerin niteliği, hediye alan ve verenin tutumları gibi açılardan hediye konusu, bir motif olarak klasik Arap edebiyatıkaynaklarında yerini almıştı. Bu kaynaklardan biri hicrî VI. yüzyılda yaşamış bir edebiyatçı, şair ve tarihçi olan İbnHamdûn’un et-Tezkiretü’l-Hamdûniyye adlı eseridir. Oldukça hacimli olan bu eser siyaset, ahlak, fıkralar, şiirler, hutbelerve atasözleri gibi daha birçok konuyu ihtiva eden ansiklopedik mahiyetteki bir klasik Arap edebiyatı kaynağıdır. Sözkonusu eser hediye geleneği ile ilgili nesir ve şiirden birçok rivâyeti de bir araya getirmiştir. Bu çalışmada adı geçen edebîkaynağa yansıdığı ölçüde Arap kültür ve edebiyatında hediye olgusu araştırılmıştır.

Abstract

As in many other societies, in the old Arab society, people would give gifts to show their love, joy and appreciation. Sometimes they would give gifts to keep away from trouble, to attract one person, to destroy a person’s anger or to request something from a person. The subject of the gift took its place in classical Arabic literature sources as a motif from such angles The words that are given when giving a gift, the nature of the gifted objects, the attitudes of the people receiving and giving gifts. One of these sources is Ibn Hamdûn’s at-Tazkiratu’l-Hamdûniyye, a literary, poet and historian who lived in the sixth century of hijri. This book, which is quite voluminous, is a source of classical Arabic literature that resembles an encyclopedia which includes many subjects such as politics, morality, jokes, poems, oratinons and proverbs. The work also brought together many narratives from prose and poetry related to the gift tradition. In this study, the phenomenon of gifts in Arabic culture and literature will be investigated to the extent that it is reflected in said literary source.