EHL-İ SÜNNET KELÂMINDA HALKU’L-ÎMÂN TARTIŞMASI

Özet

Bu makalede Kur’an’ın yaratılmış olup olmadığı tartışmasının bir devamı kabuledilen imanın yaratılmışlığı meselesi ele alınmıştır. Makalede problemin ortayaçıkışı, özellikle Ehl-i hadis âlimleri, Eş‘arî ve Mâtürîdî kelâmcılarının konuhakkındaki görüşlerine yer verilmiştir. Bu problemin merkezinde Allah’ın kendizatını mü’min olarak isimlendirdiği ve kendisinden başka ilah olmadığına dairşahitlik ettiği ile ilgili beyanı bulunmaktadır. Allah’ın ezeldeki tevhit haberini lafzî birşahitlik kabul eden Ehl-i hadis, Buhara Hanefîleri ve Eş‘ariyye âlimleri imanı Allah’ınbir sıfatı olarak değerlendirmekte ve Allah’ı “bu birliğini onaylayan ve tasdik eden”anlamında mü’min ve muvahhid kabul etmektedir. Bu yorumu kabul etmeyenMâtürîdî kelâmcıları ise imanın insanın bir fiili olmasına dikkati çekmektedir. Diğertaraftan Allah’ın kulun kesbi olarak yarattığı ezelî hidâyet ve tevfîk fiilinin imanolarak isimlendirilip isimlendirilemeyeceği ve Allah’a nisbeti söz konusu oluncaonlar da kendi içlerinde farklılaşmaktadır.

Abstract

This article deals with the problem of the creation of faith, as a continuation of the discussion of whether the Qur'an is created or not. In this article, the emergence of the problem especially the views of scholars of the Ahl al-Hadith, and Ash‘arî and Mâturîdî theologians on the subject are explained. At the center of the problem there is Allah’s statement that He called Himself a believer and testifies that there is no God but Him. The Ahl al-Hadith and the scholars of Ash‘iyariyya, who accept Allah’s tawheed statement in eternity as a literal testimony, consider faith as an attribute of Allah and accept Allah as a believer in the sense that He confirms and approves His tawheed by Himself. The Mâturîdî theologians draw attention to the fact that faith is indeed the act of human being.