MÂTÜRÎDÎ’NİN TE’VÎLÂTÜ’L-KUR’ÂN’INDAKİ MEÇHUL KAYNAĞI EBÛ AVSECE VE DİLBİLİMSEL TEFSİRE DAİR AÇIKLAMALARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

A REVIEW ON ABU AWSAJA, MATURIDI’S ANONYMOUS RESOURCE IN TA’WILAT AL-QUR’AN AND HIS EXPLANATIONS ABOUT PHILOLOGICAL EXEGESIS

Özet

Mâtüridî’nin Te’vîlâtü’l-Kur’ân adlı tefsirinde dilbilim meselelerinde kendisine en çokmüracaat ettiği kaynağı Ebû Avsece’dir. Ancak hakkındaki bilgilerin sınırlı olmasısebebiyle Ebû Avsece’nin tarihî ve ilmî şahsiyeti meçhul kalmıştır. Te’vîlâtü’lKur’ân’da Ebû Avsece’den iktibas edilen metinler kendisinin dilbilim ağırlıklı birtefsirinin varlığına işaret etmektedir. Bu makalede Ebû Avsece’nin söz konusukimliği ve tefsirciliği belirginleştirilmeye çalışılmıştır. Hayatı ve ilişkili olduğu kişilerhakkında bazı tespitler yapılmış, tefsir anlayışı analiz edilmiştir. Basra dil ekolününçizgisini takip ettiği anlaşılan Ebû Avsece’nin âyetleri açıklarken dil tahlillerineağırlık verdiği açık bir şekilde görülmektedir. Kur’ân lafızlarının lügavî anlamları,iştikâk ve sarf durumları, kıraat farklılıkları onun en çok üzerinde durduğu hususlarolmuştur. Yorumlarını sözcüklerin Kur’ân âyetleri ve Arap dilindeki kullanımları iledelillendirmiştir. Kur’ân’ın bazı âyetlerini başka âyetlerle ilişkilendirmiş, vücûh venezâir kapsamına alınabilecek açıklamalar yapmıştır. Mevcut verilerdeğerlendirildiğinde Ebû Avsece’nin hicrî 3. asrın güçlü bir dil ve tefsir âlimi olduğusöylenebilir.

Abstract

Maturidi mostly referred to Abu Awsaja regarding philology issues in his exegesis named Ta’wilat al-Qur’an. However, historical and scientific personality of Abu Awsaja remained anonymous due to limited information about him. The texts transplanted from Abu Awsaja in Ta’wilat al-Qur’an indicate that he had a Quranic exegesis based on philology. In this paper, it was tried to concretize the aforementioned historical identity and Quranic commentator personality of Abu Awsaja. Some determinations were made concerning his life and related people and his exegesis method was analyzed. It was clearly seen that Abu Awsaja concentrated on language reviews while explaining the verses. He centered upon issues such as meanings and root meanings of the readings in the Quran and pronunciation differences of the Quran. Evaluating the present data; it is possible to state that Abu Awsaja was a strong language and exegesis scholar in the third hijri century.