HAKEM MAHKEMESİ KARARLARINDA ADALARIN DENİZ ALANLARININ SINIRLANDIRILMASINA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

(EVALUATION OF THE EFFECTS OF ISLANDS ON THE DELIMITATION OF MARITIME AREAS UNDER THE ARBITRAL TRIBUNAL DECISIONS)

Özet

Deniz hukuku, devletlerin varlığı kadar eski, aynı zamanda modern uluslararası hukukun önemli bir alanıdır. Her kıyı devletinin deniz alanlarıüzerindeki egemenliğinin sınırları, uluslararası hukuk tarafından cevazverilen uluslararası andlaşmalar ve ulusal düzenlemeler ile belirlenmektedir. Bununla birlikte, deniz alanlarının sınırlandırılması konusundauyuşmazlığa düşen devletler bakımından, uyuşmazlıkların barışçıl çözümü, coğrafi, siyasi, tarihsel, ekonomik bakımdan pek çok yönü haizolan ve tarafların söz konusu çözümden tatmin olmama ihtimalini deiçeren karmaşık bir süreçtir. Bu süreçte, deniz unsurları üzerinde devletlerin egemenlik haklarının yeniden tanımlanması kadar, bunların denizyetki alanlarının sınırlandırılmasına etkisi önem arz etmektedir. Bu konuda uyuşmazlığın tarafı devletlerin seçebilecekleri yargısal çözüm yollarından biri de tahkimdir.Deniz hukukuna ilişkin uluslararası teamül hukuku kurallarının kodifikasyonunda gelinen önemli bir aşamayı temsil eden 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin, devletlerin deniz ülkelerinin önemli iki parçası olan kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırılmasınailişkin temel hükümleri ve bu konudaki devlet uygulamaları, karşılıklı yada yan yana kıyıları olan devletlerin deniz alanlarının belirlenmesindesöz konusu deniz alanında bulunan adaların sınırlandırmaya nasıl biretkisinin olacağı konusunda açık değildir. Bu çalışmada, modern uyuşmazlıkların karmaşık yapısı dikkate alındığında yargısal çözüm bağlamında daha işlevsel olduğu iddia edilen hakem mahkemelerinin, devletlerarası deniz hukuku uyuşmazlıklarında adaların deniz sınırlarına etkisine ilişkin saptamaları değerlendirilecektir. Bu çerçevede hakem mahkemelerinin, muhtelif deniz hukuku uyuşmazlıklarda verdiği kararlarınve sınırlamaya ilişkin saptamalarının, adaların deniz alanlarının sınırlandırılmasına etkisine ilişkin uluslararası hukuk kurallarının yorumundabaşvurulacak önemli ilkeler içerdiği düşünülmektedir.

Abstract

Law of sea is a primary ancient discipline of international law as the existence of States. The limits of the sovereignty of States on maritime areas is identified by international agreements and national laws. Besides, peaceful settlement of disputes on maritime delimitation is a complex process which include geographical, political, historical and economic factors between disputed States. In this process, the effect of maritime features to delimitation is as important as redefinition of sovereignty rights of States on maritime features. Although 1982 United Nations Convention on Law of Sea has become a point being arrived at the end of the codification of customary rules of law of sea, its basic provisions related to the delimitation of exclusive economic zone and continental shelf and the states practices are not very clear about the certain effects of islands located on disputed area. In the present study, the findings of arbitral tribunals related to the effects of islands to maritime delimitation which are claimed to be more functional in comparison with other international judicial practices of the courts will be appreciated. In this frame, it is purported that the decisions and findings of arbitral tribunals related to various disputes on law of sea contain significant principles for interpretation of international rule of law on effects of islands on maritime delimitation.