Atriyal fibrilasyon ve karotis arter darlığı birlikteliğinde karotis endarterektomi sonrası medikal tedavi deneyimi

Medical treatment experience following carotid endarterectomy in atrial fibrillation presenting with carotid artery stenosis

İbrahim DEMİR, Murat UĞURLUCAN, İbrahim ERDİNÇ, Hakkı TAnkut AKAY, Didem Melis ÖZTAŞ

Özet

Amaç: Bu çalışmada karotis endarterektomisi yapılan atriyal fibrilasyonlu hastalarda antikoagülan tedavi stratejimiz ve deneyimlerimizsunuldu.Hastalar ve Yöntemler: Kliniğimizde Ocak 2001 - Nisan 2015 tarihleri arasında karotis arter darlığı nedeniyle toplam 817 hasta ameliyatedildi. Atriyal fibrilasyon tanılı toplam 102 hasta (62 kadın, 40 erkek; ort. yaş 67.2±9.4 yıl; dağılım, 41-87 yıl) retrospektif olarak incelendi.Hastaların tümü varfarin ve aspirin tedavisi almaktaydı.Bulgular: Bir hasta ameliyat sonrası erken dönemde diyaliz sonrası oluşan hipotansiyon ve takip eden kardiyak arrest nedeniyle kaybedildi.On iki hasta farklı nedenlerle ameliyat sonrası geç dönemde kaybedildi. Hastaların yedisinde ameliyat sonrası hematom nedeniylereeksplorasyon gereksinimi oldu. Üç hastada ameliyat sonrası erken dönemde hemiparezi ile karakterize nörolojik olay gelişti ve heparinile antiödem tedavisi sonucunda tümü geriledi. Dört hastada re-stenoz saptandı. Hastalardan üçüne perkütan stent greft implantasyonuuygulandı. Bir hasta yeniden ameliyat edildi.Sonuç: 100 mg/gün aspirin ve uluslararası normalleştirilmiş oran değerini 2-3 arasında tutacak şekilde varfarin kombinasyonu hastagrubumuz için uygun tedavi seçeneği oldu. Ancak atriyal fibrilasyonu olan ve karotis endarterektomi uygulanan hastalar için kesin birantikoagülan tedavi protokolü oluşturmak için çok merkezli, geniş ölçekli başka çalışmalara gereksinim vardır.

Abstract

Objectives: In this study, we aimed to present our anticoagulant treatment strategies and experiences in patients with atrial fibrillation undergoing carotid endarterectomy. Patients and methods: Between January 2001 and April 2015, a total of 817 patients were operated due to carotid artery stenosis in our clinic. A total of 102 patients (62 females, 40 males; mean age 67.2±9.4 years; range, 41 to 87 years) with the diagnosis of atrial fibrillation were retrospectively analyzed. All patients were on warfarin and aspirin treatment. Results: One patient died in the early postoperative period due to sudden hypotension after dialysis, followed by cardiac arrest. Twelve patients died due to various reasons in the late postoperative period. Seven patients required re-exploration due to hematoma. Three patients had a neurological event characterized by hemiparesis in the early postoperative period and all of them were regressed with heparin and anti-edema therapy. Four patients had re-stenosis. Percutaneous stent graft implantation was performed in three patients. One patient was re-operated. Conclusion: Aspirin 100 mg daily combined with warfarin keeping the international normalized ratio of 2 to 3 was an appropriate treatment option for our patient group. However, further, multi-center, large-scale studies are required to establish a definite anticoagulant treatment protocol for patients with atrial fibrillation undergoing carotid endarterectomy