Yazılı Metinden Sözlü Çeviride “Garden-Path” Tümcelerin İşlemlenmesi: Deneysel bir Çalışma

Özet

Bu çalışma, yazılı metinden sözlü çeviri eğitimi almış çevirmenlerin, “garden-path” etkisini, bu konuda eğitim almamış çevirmenlere göre, daha kolay çözümleyip çözümleyemediklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yazılı metinden sözlü çeviri sırasında çevirmenin bu tümcelerin içerdiği anlamı kavrayabilmesi için sözdizimsel öğeleri doğru bir şekilde ayrıştırması ve tümcenin anlamını erek dilin sözdizimine uygun olarak yeniden düzenlemesi gerekmektedir. Çevirmenlerin yazılı metinden sözlü çeviride “garden-path” tümcelerini çözümlemedeki performansını test etmek üzere bir deney tasarlanmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki katılımcılara yazılı metinden sözlüçeviri yapmak üzere farklı bağlamlarda beş “garden-path” tümcesi verilmiş ve kendilerinden çeviri sırasında seslerini kaydetmeleri istenmiştir. Çalışmanın sonuçları yazılı metinden sözlü çeviri alanında eğitim almış çevirmenlerin tümceleri daha çok bir bütün olarak ele aldığını ve ilgili çeviri türüne özgü beceri ve tekniklerden faydalanarak tümcelerin içerdiği mesaja odaklandıklarını göstermiştir. Bu bağlamda, belli becerileri edinmiş çevirmenler, “garden-path” etkisi içeren karmaşık tümcelerin sözdizimlerini ayrıştırmada yazılı metinden sözlü çeviri eğitimi almamış çevirmenlerden daha başarılıdır.

Abstract

This study aims to investigate whether sight translators who are trained on this type of translationperform better in overcoming garden-path effect when compared to other translators who arenot trained in sight translation. During the translation of such sentences, the sight translator isexpected to parse the syntactic order of the source text correctly to grasp the meaning, andreformulate the message in the target language applying the necessary transpositions in the wordorder. An experiment was designed to test the performance differences in sight translation ofgarden-path sentences. Experimental and control groups were given five garden-path sentenceswithin various contexts and were asked to record their voices. The results showed that trainedsight translators tend to perceive garden-path sentences as a whole and concentrate on themessage of the sentence, making use of certain skills and techniques in reading. In this sense,trained sight translators are more successful in parsing complex sentences with garden-path effectwhen compared to translators who are untrained in sight translation.