Aydınlanma, Ütopya ve Carter’in Doktor Hoffman’ın Arzu Makinaları Romanında Swift’in Houyhnhnm’lerinin Şehvanileştirilmesi

Enlightenment, Utopia and Encarnalization of Swift’s Houyhnhnms in Carter’s Desire Machines of Doctor Hoffman

Özet

Aydınlanmanın Diyalektiği adlı eserlerinde Max Horkheimer ve Theodore Adorno modern burjuva düşüncesinin köklerini doğayı denetim altına alma çabası olarak tanımlanabilecek ve tarihi Homerous’un Odysseus eserine kadar giden aydınlanma ideolojisinde ararlar. Onlara göre, bütün insanlık tarihi doğru ve gerçek olanın fetişletirilmesine, doğanın değersizleştirilmesine ve toplumsal olarak doğrudan sapma korkusuna dayanmaktadır. Platon’un Devlet’i, Saint Augustine’in Tanrı Şehri ve Thomas More’un Ütopya’sı gibi ünlü ütopyalar bu doğrudan sapma korkusunu ve doğanın değersizleştirilip tahakküm altına alınmasını yansıtmaktadırlar. Jonathan Swift’in Güliver’in Sehayahatleri romanının “Houyhnhnm Ülkesine Seyahat” başlıklı son bölümünde, bir at ırkı olan Houyhnhnmlerin yarattığı akılmerkezci bir ütopya anlatılır ve bu ütopya Houyhnhnm’lerin doğrudan sapma korkularını ve doğayı ve şehvani olanı bastırma arzularını yansıtır. Doktor Hoffman’ın Şeytani Arzu Makinaları adlı romanında Angela Carter Swift’in akılmerkezci Houyhnhnm’lerinin parodisini yapar. Swift’in Houyhnhnm Ülkesinin açık parodisi olan romanın “Zamansızlıkta Kaybolma” (Lost in Nebulous Time) başlıklı bölümündeki insan başlı atlar (centaurs), hayatı bedensel ve şehvani zeminde yaşayan ve doğuştan kötülüğe eğilimli varlıklar olarak resmedilirler. Bu çalışmada, Güliver’in Seyahatleri’nin “Houyhnhnm Ülkesine Seyahat” başlıklı bölümünde temsil edilen akılmerkezci aydınlanmacı söylem incelenmekte ve Angela Carter’in Doktor Hoffman’ın Şeytani Arzu Makineleri’nin “Zamansızlıkta Kaybolma” bölümünde Houyhnhnm’leri şehvanileştirip karnavallaştırarak ütopyalarındaki akılmerkezci özün yapıbozumunu yapması ele alınmaktadır.

Abstract

In Dialectic of Enlightenment Max Horkheimer and Theodore Adorno trace the roots of modern bourgeois thought in the Enlightenment ideology that is characterized by the effort of establishing order over nature and that dates back to Odyssey. They argue that the whole human history has been motivated by the fetishism of ‘truth’ and ‘facts,’ devaluation of nature, a fear of social deviation. Well-known utopian works such as Plato’s The Republic, Augustine’s The City of God, and Thomas More’s Utopia represent this ‘fear of social deviation’ and ‘devaluation of nature.’ The Fourth Part of Jonathan Swift’s Gulliver’s Travels, entitled “A Voyage to the Country of the Houyhnhnms,” is a utopian work in which a horse-race called ‘Houyhnhnms’ creates such logocentric system based on the ‘fear of social deviation’ and on the control of nature and the carnal. In The Infernal Desire Machines of Doctor Hoffman Angela Carter parodies the logocentric world of Swift’s Houyhnhnms. In the chapter entitled “Lost in Nebulous Time,” which is an overt parody of Swift’s the “Country of Houyhnhnms,” centaurs which are half horse and half human creatures are depicted as extremely involved in carnal desires and as having an innate tendency for evil. The article handles the logocentric enlightenment discourse represented in Swift’s “A Voyage to the Country of the Houyhnhnms” and studies how in “Lost in Nebulous Time” of The Infernal Desire Machines of Doctor Hoffman Angela Carter parodies Swift’s utopia by carnalizing and carnivalizing it.