Oklukirpi ve Tarihin Sonu

Özet

Komünizmin çöküşü sonrası kurgusal bir doğu Avrupa ülkesinde geçen Julian Barnes’ın Oklukirpi (1992) adlı romanı, kapitalist liberalizm ve komünizm gibi iki başat ideolojiyi karşı karşıya getiren politik bir hicivdir. Geleneksel bir anlatı biçimine sahip olmasına rağmen bu kısa romanda tarih üzerine, özellikle de “tarihin sonu” düşüncesine odaklanan postmodern tartışmaları takip etmek mümkündür. Bu özgül tartışma Francis Fukuyama’nın “The End of History?” (1989) başlıklı tartışmalı makalesi ile başlamıştı. Barnes’ın da romanının yayınlandığı 1992 yılında Fukuyama bu tezini, Tarihin Sonu ve Son İnsan adlı kitabında detaylandırmıştır. Fukuyama, modern liberal Batı demokrasisinin nihai ve en başarılı yönetim şekli olduğunu, yani Hegelci diyalektik tarihin sonu olduğunu önerir. Bu makalenin amacı, Barnes’ın romanının Fukuyama’nın tezi ve bu tezin ürettiği tartışmalar bağlamında eleştirel bir okumasını yapmaktır. Fukuyama’nın tezinin güncelliğini yitirdiği doğru olsa da bu okuma, yükselen milliyetçilik, artan popülizm ve büyüyen muhafazakârlık ile şekillenen dünyanın güncel siyasi görünümü hakkında yeni fikirler verebilir.

Abstract

Set in a fictional East European country in the aftermath of the collapse of communism, Julian Barnes’s The Porcupine (1992) is a political satire where he juxtaposes two dominant ideologies; capitalist liberal democracy and communism. Although this short novel has a conventional narrative form, postmodern discussions on history can be observed, especially the discussion which has revolved around the idea of “the end of history”. It was Francis Fukuyama’s controversial article entitled “The End of History” (1989) that has sparked this specific debate. In 1992, he elaborated his thesis in a book titled The End of History and the Last Man, the same year Barnes published his novel. Fukuyama suggests that the modern Western liberal democracy is the ultimate and the most successful form of human government, the point where the Hegelian dialectic of history comes to an end. The aim of this article is to present a critical reading of the novel in the context of Fukuyama’s thesis and the discussion generated by this thesis. While it is true that Fukuyama’s thesis has now been outdated and negated, this reading may still provide fresh insights for the current political panorama of the world shaped by surging nationalism, increasing populism and growing conservatism.