Türk kaynaklarının itilaf devletleri tarafından Çanakkale cephesi'nin tahliyesiyle ilgili değerlendirmeleri

Turkish sources viewpoint on the evacuation of Gallipoli front by the entente powers

Özet

İtilaf devletlerinin Çanakkale Boğazına taarruz etmesiyle başlayan Ça-nakkale Muharebeleri önce deniz savaşı, ardından kara muharebeleri şeklindedevam etti. Özellikle 1915 yılı Nisan ayı sonundan Ağustos ayı sonuna kadarçok şiddetli muharebeler yaşandı. Eylül ayından itibaren muharebeler sipermuharebelerine dönüştü ve cephedeki kuvvetlerin sayısı azaltılmaya başladı.Artık sıra İtilaf devletlerinin cephedeki kuvvetlerini tahliye etmelerine geldi.İtilaf kuvvetleri Aralık ayından başlayarak Ocak ayı başına kadar GeliboluYarımadasındaki kuvvetlerini kayıp vermeden tahliye etmeyi başardılar. 5.Ordunun komuta kademesi, İtilaf devletlerinin kuvvetlerinin tahliyesi esnasın-da böyle bir fırsatı değerlendiremedi. Tahliye edilen kuvvetlere ağır zayiatlarverilebilir, bu sayede diğer cephelerdeki Osmanlı kuvvetlerinin yükü azaltıla-bilirdi. Bu çalışmada Türk kaynaklarının bu tahliyeye ait yaklaşımları ve tes-pitleri ele alınarak başta Liman Von Sanders olmak üzere komuta kademesiyleilgili eleştiriler değerlendirilecektir.

Abstract

The Gallipoli Campaign started with the attack of the Entente Powers andthen continued as naval battle first and land battle later. Especially from theend of April 1915 until the end of August, there were very fierce battles. Starting in September battles turned into trench warfare and the number of forces onthe front line began to be reduced. Now it was time for the Entente Powers toevacuate their front-line troops. The Entente Powers, starting from Decemberuntil early January, managed to evacuate their forces on the Gallipoli Peninsulawithout loss. 5th Army Command could not take advantage of such an opportunity during this evacuation. They could have inflicted heavy casualties onevacuating forces and so the burden of Ottoman forces on the other fronts couldhave been eased. In this paper, the position and viewpoint of Turkish sourceson this evacuation will be examined and their criticism of the army command,primarily Liman Von Sanders, will be assessed.