Dergiler / Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı / 2016 / Cilt: 14 - Sayı: 20
I. Dünya Savaşı Yıllarında İki Felemenk Temsilcinin Afyonkarahisar Üsera Garnizonu Hakkındaki İzlenimleri: Dirk Johannes Van Bommel ve Dr. Emile Ernest Menten Raporları
- Sayfa
- 35–63
- DOI
- —
Özet
I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin elinde bulunan esirlerintoplandığı esir kamplarından birisi Afyonkarahisar Üsera Garnizonu idi.Ulaşım hatlarının kesiştiği noktada olması hasebiyle garnizon, esirlerintoplanma alanı olarak hizmet vermekte olup İngiliz, Fransız, Rus ve diğermilletlerden çok sayıda esirin tutulduğu bir kamp özelliği taşımaktadır.Bilindiği gibi I. Dünya Savaşı'nda esirlere gösterilecek muamelelerdeuluslararası anlaşmalara uyulması zorunlu idi. Diğer taraftan devletlerbu hususta mütekabiliyet yani karşılıklılık esasını da benimsemişlerdir.Bu meyanda taraf devletler, karşılıklı olarak, tarafsız devlet temsilcileriniesir kamplarına göndererek esirlerin yaşam şartlarını, ihtiyaçlarını tespitetmeye çalışmışlardır. Nitekim Osmanlı Devleti'nin elinde bulunan İngilizesirlerin hukukları tarafsız devlet statüsüne sahip olan ABD tarafındankorunmuştur. Bilahare ABD'nin Nisan 1917'de savaşa girmesinden sonraise İngiliz esirlerin her türlü ihtiyacı Hollanda Büyükelçiliği tarafındankarşılanmıştır. Hollanda Büyükelçiliği esirlerin şikayetlerini dikkatealarak onları kamp ortamında görmek ve içinde bulundukları koşullarıgözlemleyebilmek için kampa çeşitli temsilciler göndermiştir. Bu meyandaDirk Johannes Van Bommel ve Dr. Emile Ernest Menten isimli Hollandalıtemsilciler, Afyonkarahisar esir garnizonu ile ilgili raporlar hazırlayarakbu raporları İngiliz makamlarına iletmişlerdir.Çalışmanın amacı D. J. Van Bommel ve Dr. E. E. Menten isimliFelemenk temsilcilerinin Afyonkarahisar Üsera Garnizonu ile ilgiliyazdıkları raporları, raporda yer alan izlenim ve düşünceleri irdelemekolarak tanımlanır. Zira Osmanlı Devleti'nin savaş mağduru durumundaolan esirlere karşı yaklaşımının tarafsız devlet temsilcileri gözüyle ortayaçıkarılması önem arz etmektedir. Keza Afyonkarahisar esir kampının veburada bulunan esirlerin durumunun daha objektif bir gözle değerlendirilmişolması dikkate değerdir. Çalışmanın konusunu oluşturan D. J. Van Bommelve Dr. E. E. Menten isimli Felemenk temsilcilerinin raporları İngiltere'deThe National Archives'te bulunmaktadır. Araştırmada ayrıca adı geçentemsilcilerle ilgili Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan belgelere demüracaat edilmiştir
Abstract
One of the captive garrisons in which the captives held bythe Ottoman Empire during the First World War were kept was theAfyonkarahisar Captive Garrison. Due to being a connection point interms of transportation, the garrison served as the assembly point of thecaptives and was used as a place in which many captives from England,France, Russia and many other countries were kept.As known, it was a must to obey the international agreements regardingthe treatments towards the captives during the First World War. On theother hand, states also adopted a reciprocity principle in this issue. In thisrespect, contracting countries tried to determine the living conditions andneeds of the captives by reciprocally sending representatives from neutralcountries to the captive camps. As a matter of fact, the rights of Englishcaptives held by the Ottoman Empire were saved by the USA that had aneutral country status. Afterwards, all needs of the English captives weremet by the Dutch Embassy after the USA went to the war in April 1917. TheDutch Embassy, considering the complaints of the captives, sent severalrepresentatives to the garrisons to see them and observe their conditions.In this sense, two Dutch representatives, Dirk Johannes Van Bommel andDr. Emile Ernest Menten, prepared reports regarding the Afyonkarahisarcaptive garrison and sent it to the English authorities.This study aims to examine the impressions and thoughts stated in thereports written by the Dutch representatives, Dirk Johannes Van Bommeland Dr. Emile Ernest Menten, regarding the Afyonkarahisar CaptiveGarrison. It is important to reveal the treatment of the Ottoman Empiretowards the war-weary captives in the eyes of the representatives of neutralcountries. Objective evaluation of the Afyonkarahisar captive garrisonand the conditions of the captives is also significant. Reports of the Dutchrepresentatives, Dirk Johannes Van Bommel and Dr. Emile Ernest Menten,mentioned in the study are in The National Archives in England. Otherdocuments in the Prime Ministry Ottoman Archive related with theserepresentatives are also referred in the study.