Türkiye’de ve Türkiye Dışında Ermeniler (1923-1945)

Özet

Türkiye’de yaşayan Ermeniler, Cumhuriyet döneminde (1923-1945)ciddi anlamda zararlı bir faaliyet içerisinde olmamıştır. Aksine bazıolaylar karşısında olumlu tavır takındıkları görülmektedir. Fakat Türkiyedışında yaşayan Ermeniler, Lozan’da kendi davalarını destekleyecek birkarar aldıramayınca, bulundukları ülkelerde Türkiye ve Türkler aleyhindebir çok faaliyette bulunarak, öncelikli olarak örgütlenmeye çalışmıştır.Ancak II. Dünya Savaşı’ndan önceki dönemde Ermeni hareketleri,Türkiye’ye yönelmiş ve İngiltere desteğini, Fransa hoşgörürlüğünü hattadesteğini arkasına almış Kürt isyanlarının ortağı olma çabaları içerisindegeçmiştir. Bu nedenle amaçlanan örgütlenme bu dönemde gerçekanlamda sağlanamamıştır. Savaş esnasında Avrupa’da, ABD’de ve GüneyAmerika’daki Ermeni gruplarının dikkate değer bir hareketine rastlamakmümkün değildir. Örgütlenme ve kamuoyunu etkileme faaliyetleri savaşınağır şartları içerisinde başarılı olamamıştır.II. Dünya Savaşı döneminde Almanya’nın Ortadoğu üzerindekiemelleri, Türkiye’yi işgal etmeden hakimiyeti altına alma hedefleri, bubölgede yaşayan toplumlarla ilişki kurmasını gerekli kılmıştır. Fransave Amerika’daki Ermeni grupları ilk defa savaş sırasında örgütlenme veörgütlerarası koordinasyonu sağlama ihtiyacı ile karşılaşmışlardır. Dinkonusu kesin ve kararlı hatlar şeklinde belirgin bir hale gelmiş ve her ikidini merkez birbirinden tamamen ayrılmıştır. Hınçak ve Taşnak grupları biraraya gelerek, ileride Ermeni davasının nasıl çözümlenebileceği hakkındagörüş birliğine varmak istemiştir. Bu dönemde Sovyet isteklerine paralelolarak gelişen Ermeni talepleri, Türkiye’nin konuyu ciddi bir şekilde vekesin bir kararla reddetmesi, her türlü ihtimali göze alması sonunda etkisizhale getirilmiştir.

Abstract

The Armenians living in Turkey did not have any serious harmful activities during the Republican period (1923-1945). On the contrary, it is observed that positive attitudes are observed in the face of some events. However, when the Armenians living outside Turkey failed to make a decision to support their case in Lausanne, they tried to organize primarily by doing activities against Turkey and Turks in their countries. However, in the period before World War II, the Armenian movements were directed towards Turkey and passed through efforts to become a partner of Kurdish rebellions, which took British support, French tolerance and even support. For this reason, the intended organization was not realized in this period in a real sense. During the war it is not possible to find a remarkable movement of Armenian groups in Europe, the United States and South America. Organizing and influencing the public have not been successful in the severe conditions of war. During World War II, Germany’s ambitions on the Middle East, its goal of dominating Turkey without invading it, required it to relate to the societies living in this region. Armenian groups in France and America met for the first time with the need to organize and organize coordination during the war. The religion became clear and decisive, and both religious centers were completely separated from each other. The Hinchak and Dashnak groups came together and sought to reach a consensus on how the future Armenian case could be resolved. The Armenian demands that developed in parallel with the Soviet demands in this period have been neutralized by the fact that Turkey rejects the subject seriously and with a definite decision.