General Li Jing’in Askerî Düşüncesinin Doğu Türk Kağanlığının Çöküşüne Etkisi

The Impact of General Li Jing’s Military Thought on the Fall of the Eastern Türk Qaghanate

Özet

Doğu Türk Kağanlığı, 620’lerde gücünün doruğundayken çeşitli ekolojik, ekonomik, askerî, yönetimsel ve toplumsal sorunlar yüzünden 627-630 arasında çok kısa bir süre içerisinde birdenbire zayıflayarak çökmüştür. Bu kağanlığa öldürücü darbe, Çin’deki Tang Hanedanı’nın bir seferî ordusuna komutan eden ve kağanlığa yıkım getiren General Li Jing tarafından indirilmiştir. Her ne kadar kağanlığın gerileyişinin birkaç sebebi olsa da, onun nihaî çöküşüne Li Jing’in askerî yetenekleri yol açmıştır. Çin’deki Yedi Askerî Klasik’ten birisi olan Tang Taizong ve Li Wei Gong Arasında Sorular ve Cevaplar başlığını taşıyan bir eserin, Çin imparatoru Tang Taizong ve generali Li Jing arasındaki karşılıklı konuşmaların bir derlemesi olduğu ileri sürülmüştür. Bazı bilim adamları bu eserin sahte olduğuna inanırlarken, diğerleri onun imparatorluk arşivlerinde saklanan orijinal taslaklara dayandığını düşünmektedirler. Bu eser aslında Li Jing’in askerî düşüncesini barındırması açısından çok önemlidir, ancak bugüne kadar Türk Kağanlığı’nın tarihini inceleyen çalışmalarda değerlendirilmemiştir. Generalin bu eserdeki askerî düşüncesini incelemek, aynı zamanda bize onun 630 Seferi’nde Doğu Türk Kağanlığı’nı nasıl yenmeyi başardığını daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır. Bu çalışmamızda, Li Jing’in askerî düşüncesini inceledik ve onun bu eserdeki sözlerini, onun Çin kaynaklarında kayıtlı olan 630 yılı Türk Seferi’ndeki hareketleriyle karşılaştırdık. Görüşümüze göre, onun bu eserdeki sözleri onun 630 Seferi’ndeki hareketleriyle büyük oranda uyuştuğu için, Sorular ve Cevaplar büyük oranda orijinal taslaklara dayanarak derlenmiş ve üzerinde sonradan yalnızca birkaç değişiklik yapılmıştır.

Abstract

he Eastern Türk Qaghanate seemed to enjoy the zenith of its powerduring the 620s, until it suddenly weakened and fell within a very short timebetween the years 627 and 630 because of ecologic, economic, military,administrative and social problems. The death blow to this qaghanatewas struck by General Li Jing, who commanded a field army of the TangDynasty of China and brought destruction upon it. Even though severalreasons caused the decline of this qaghanate, Li Jing’s military abilitiescaused its final fall. A work titled Questions and Replies Between TangTaizong and Li Wei Gong, one of the Seven Military Classics of China,is claimed to be a collection of dialogues between the Chinese emperorTang Taizong and his general Li Jing. While some scholars believe it to beforged, others think that it is based on original drafts kept in the imperialarchives. This work is actually very significant as it contains the militarythought of Li Jing, but until now, it still has not been evaluated in thestudies focusing on Türk history. Thus, examining the general’s militarythought in this work also helps us to better understand how he managed todefeat the Eastern Türk Qaghanate in the campaign of 630. In this study,we have examined Li Jing’s military thought and we have compared hisstatements in this work with his actions during the Türk campaign of 630recorded in the Chinese sources. Our opinion is that because his statementsin this work coincide mostly with his actions during the campaign of 630,the Questions and Replies is mostly based on original drafts that had onlya few later amendments to it.