Çin Kaynaklarına Göre Türklerde Nevruz

Özet

Farsça bir kelime olan Nevruz, "Yenigün" manasındadır. Geçmişten günümüze Türkler tarafından özel bir gün olarak kabul edilen Mart ayının 21. gününde Güneşin "koç" burcuna girmesi çeşitli ritüeller ile kutlanmıştır. Nevruzun menşei konusu hala tartışılmakta ve bu konuda farklı görüşler bulunmaktadır. Fakat bilim adamları daha çok Nevruz'un Türk veya Pers menşeili olduğu konusunda yoğunlaşmıştır. Bunlardan ilki, Çin kaynaklarına dayanılarak Nevruz'un Türk menşeli olduğu görüşüdür. Bu görüşe göre Nevruz, bilinen en eski devirlerden beri Türklerin bayramıdır. Türkler arasında, İlk Bahar (21 Mart), Yaz (Mayıs ayında) ve Son Bahar (Ağustos ayında) mevsimlerindeki ritüeller, Hunlardan beri devletin resmi ve kutsal bayramı olarak kutlanmıştır. İkinci görüş ise, Nevruz teriminin Farsça bir kelime olmasından ve Şehname'de rivayet edilen mitolojik bilgilere dayanılarak bu bayramın menşeinin Perslere dayandığı savunulmaktadır. Bu çalışmada Çin kaynaklarına dayanarak Türklerde bahar ve yeni yıl ritüelleri kapsamında kutlanan özel günlerin nasıl olduğu ve Nevruz'un Türk menşeli olabileceği öngörülmeye çalışılmıştır.

Abstract

Nowruz is a Persian word meaning 'a new day'. The twenty first day of March, the moment sun crosses the celestial equator is celebrated by Turks as a special day for many years from past to present. There are still many arguments and opinions about the origin of this day but the views of researchers indicate its roots as Turkish or Persian. The first view depending on Chinese sources accepts its roots as Turkish. According to this view, it has been a Turkish festival since ancient times. The rituals between Turks in Spring (on 21th March), Summer (in May) and Autumn (in August) have been celebrated as an official and a religious festival from Hun Empire to these days. The second point of view accepts its origin as Persian. It is claimed with gorunds of Persian root of this word and also this view depends on mythological stories of Firdevsî in his book, Şehnâme. In our study, we have tried to demonstrate Turkish root of Nowruz depending on Chinese sources not to the mythological stories.