BIST, YABANCI SERMAYE VE DÖVİZ KURU İLİŞKİLERİ: 1988-2015

Özet

Bu çalışmada ekonominin kısa dönemli değişmelerine tepkilerini yansıtan Borsa İstanbul endeksi ABD doları ile reel (RBIST) olarak dönüştürülmüştür. Çalışmada RBIST ile bunun etkilediği ve/veya etkilendiği değişkenler olarak kısa dönemli değişken olarak Reel Kur (RER) ile uzun süreli sermaye akımlarından, Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları (FDI)’nın GSYİH’ya oranı (FDIY) ve hem kısa hem de uzun süreli dolaylı sermaye yatırımları olarak Portföy Yatımlarının GSYİH’ya oranı (PIY) alınmıştır. Bu dört değişken arasındaki ilişkilerin inceleme konusu yapıldığı çalışma 1988-2015 arası dönemini kapsamakta ve veriler yıllık bazda alınmıştır. Durağanlık araştırması sonuçlarına göre serilerin bir kısmının seviyede ve bir kısmının da birinci farklarda durağan olduğu tespit edilmiştir. Durağan serilerle yapılan nedensellik analizlerine göre RBIST’ten FDIY’a doğru ve RER’den FDIY’a doğru tek yönlü nedensel ilişkiler yakalanmıştır. Buna göre Türkiye ekonomisi özelinde gerçekçi kur politikalarının doğrudan yabancı sermaye çekimini tetiklediği ve borsanın da öncü gösterge olarak yine doğrudan yabancı sermaye çekimine yol açtığı söylenebilir.

Abstract

In this study, the Borsa Istanbul index, which reflects its reaction to short-term changes in the economy, has been transformed into real (RBIST) with the US dollar. RBIST with Real Exchange Rate (RER) as the short-run variables that either affect RBIST or affected by it, foreign direct investment (FDI) to GDP ratio (FDIY) and the ratio of portfolio investments to GDP (PIY) as both short and long-term indirect capital investments were taken into consideration in this study. This study which is on the relationship between these four variables covers the period from 1988 to 2015 and the data are taken on an annual basis. According to the results of the stationary survey, it was determined that while some of the series were stationary in the level and some of them were stationary in the first difference. According to the causality analysis with stationary series, one-way causal relations from RBIST to FDIY and RER to FDIY were obtained. According to this, it can be said that the real economy policies in Turkey have triggered direct foreign capital attraction and the stock market has attracted direct foreign capital as a leading indicator.