Bâkî' nin bir Gazelinin Şerhi ve ses tekrarları açısından değerlendirilmesi

Özet

16. yüzyılın önemli şairlerinden olan Bâkî, divan şiirimizin gelişmesinde ve Osm anlıcoğrafyasında yaygınlaşmasında büyük katkıda bulunmuştur. Bu makalede, şairlerin sultanı olarak daanılan BâkîninBir lebi gonca yüzi gül-zâr dirsen işte senHâr-ı gamda candelîb-i zâr dirsen işte benbeytiyle başlayan gazeli klasik usulle şerh edilmiş, gazelde kullanılan sesler yapısalcı açıdandeğerlendirilmiştir. Bâkî, şiirinde söz ve ses tekrarlarına yer verirken beyitlerin anlamlarıyla daörtüşmesine dikkat etmiştir. Mesela, sert ünsüzler 5. beyitte âşığın zor durumda oluşunun, 6. beyittede sevgilinin acımasızlığının şiddetini hissettirmektedir.Ayrıca divan şiirimizde aşk motifinin kahramanları olan sevgili ve âşıkla ilgili muhtevaunsurları bir araya getirilmiştir. Şair, sen ve ben zamirlerini kullanarak divan şiirindeki sevgili veaşığa ait motifleri bütün özellikleriyle işlemiştir. Âşık ile sevgilinin vasıflarını belirtirken "s en" ve"ben" zamirlerine eşit oranda yer vermiştir.

Abstract

Baki, one of the important poets of the 16th century, contributed a lot to the development ofdivan poetry and its widespread in the Ottoman geography. In this article, Baki s lyric which startswithBir lebi gonca yüzi gül-zâr dirsen işte senHâr-ı gamda candelîb-i zâr dirsen işte benthese couplet has been commented with classical style and the alliterations used in the lyric havebeen evaluated in terms of structure. In his poems, Baki paid attention not only to the repetitions andthe alliteration but also to the associations of the couplets with the meanings. For instance, the s trongconsonants in the fifth couplet give the feeling of the lover s being in a difficult situation, and in thesixth couplet the severity of the lover s mercilessness.Furthermore, in divan poetry the contents regarding beloved and lover who are the heroes ofthe love motifs have been banded together. The poet analyzed the motifs belonging to the beloved andthe lover in divan poetry by using you and me pronouns. While pointing out the features of the loverand beloved, he has equally used the you and me pronouns.