SİİRT İLİ'NDEKİ GÖÇEBELERİN GÖÇ HAREKETLİLİĞİ VE YOLLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Özet

Bu çalışmada Siirt ilinde bulunan göçebeler coğrafi bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Siirt ilindeki göçebe ailelerin yıl içerisindeki hareketliliği ve bu hareketlilik esnasında kullandıkları göç yollarını inceleme amaçlanmıştır. Yöntem olarak gezi, gözlem ve arazi incelemeleri kullanılmıştır. Çalışma sahasında Duderan, Mamediyan, Garisan, Alikan, Soran, Sturkiyan, Keşkoliyan ve Silokiyan aşiretleri yaşamaktadır. Göçer olarak adlandırılan bu göçebe aşiretler kış aylarını Siirt’te geçirirken; yaz döneminde ise Bitlis, Van, Muş, Şırnak ve Hakkâri’deki yüksek yaylalara çıkmaktadırlar. Dikey yönde gelişen bu hareketlilikte nisan-mayıs dönemi hareketliliğin başladığı ve yaylalara çıkışın gerçekleştiği dönem iken, ekim-kasım dönemi ise kışlak alanlarına doğru dönüşün olduğu aylardır. Göçebeler yaylaya çıkış ve inişlerde üç ana güzergâhı kullanmaktadır. İlki Eruh-Şırnak-Uludere-Beytüşşebap ve Hakkâri’ye doğru uzanan yoldur. İkinci ve daha çok tercih edilen güzergâh ise kuzeye doğru Doğu Anadolu yaylalarına yapılan göçtür. Bu doğrultu Siirt-Bitlis Çayı Vadisi-Rahva Düzlüğü-Tatvan-Ahlat-Adilcevaz-Van-Muş yaylaları boyunca gerçekleşmektedir. Üçüncü göç yolu ise Şirvan-Pervari-Hizan-Bahçesaray-Gürpınar yoludur. Sahada göçebelik modernleşme ve kentlileşme süreci ile birlikte hızla yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Sonuç olarak göç boyunca karşılaşılan güçlükler ve bölgede yaşanan terör olayları bu yaşam tarzının sürdürülmesini oldukça güç bir hale getirmektedir. Bu önemli ekonomik ve kültürel yaşamın sürdürülebilmesi için göçebe ailelere gerekli ekonomik ve toplumsal desteğin sağlanması oldukça önemlidir.

Abstract

In this study, nomads in Siirt province are discussed from a geographical point of view. The aim of this study is to investigate the mobility of nomadic families in Siirt province and the migration routes they use during this mobility. Excursion, observation and field studies were used as methods. Duderan, Mamediyan, Garisan, Alikan, Soran, Sturkiyan, Keşkoliyan and Silokiyan tribes live in the study area. These nomadic tribes, called Göçer, spend the winter in Siirt; in summer, they climb to highlands in Bitlis, Van, Muş, Şırnak and Hakkâri. In this vertical movement, April-May periods are the time when the mobility begins and the ascent to the highlands takes place. The October-November periods are the months of return to winter areas. Nomads use the three main routes for ascent and descent to the highland. The first route is Eruh, Şırnak, Uludere, Beytüşşebap and Hakkâri. The second and more preferred route to the north is migration to the Eastern Anatolian highlands. This route is located along Siirt, Bitlis River Valley, Rahva Plain, Tatvan, Ahlat, Adilcevaz, Van and Muş highlands. The third migration route is Şirvan-Pervari-Hizan-Bahçesaray-Gürpınar. Nomadism in the region is in danger of disappearing rapidly with the process of modernization and urbanization. As a result, the difficulties encountered during migration and terrorist incidents in the region make it difficult to maintain this lifestyle. In order to maintain this important economic and cultural life, it is necessary to provide economic and social support to nomadic families.