The struggle for power in the changing geopolitics of central Asia

Özet

Soğuk Savaşın sona ermesiyle birlikte jeopolitik dengesi bozulan uluslararası sistem 11 Eylül’den sonra yeni bir belirsizlik safhasına girmiştir. Bu döneme kadar Dünya siyasetinin gündemi dışında kalmış olan Orta Asya büyük güçlerin mücadelelerinin odak noktası olmuştur. Afganistan’daki uluslararası terörizme karşı A.B.D. ile etkili bir askeri işbirliği yapan Orta Asya Cumhuriyetleri, Sovyetler Birliği sonrası dönemde Rusya tarafından oluşturulan hegemonya altına alınma baskılarını hafişetmeyi başarmıştır. Fakat özellikle Ukrayna ve Gürcistan’daki liberal devrimler yoluyla ve Orta Asya’nın güneyinde ve batısında konuşlandırılan Amerikan üsleri ile karşı hamlede bulunulan Rusya, Irak’ın işgali ile stratejik değerlerini kaybeden bu cumhuriyetleri tekrar kazanabilmek amacıyla, hem Putin’in pragmatik politikaları vasıtasıyla hem de Bağımsız Devletler Topluluğu’nun parçası olan çekirdek organizasyonlar yaparak bu cumhuriyetler üzerindeki etkisini arttırmanın yollarını aramaktadır. Orta Asya Cumhuriyetleri bağımsız uluslararası aktör olarak varlıklarını devam ettirebilmek için, çabalarını düzgün bölgesel organizasyonlara odaklamaktan ziyade konjonktürel güç dengesine bağlı olarak iki küresel güç arasındaki ihtilaftan kâr etmeyi yeğlemişlerdir. Bu vizyonla makalede, Orta Asya’nın değişen jeopolitiğine etki eden faktörler incelenmekte ve bu faktörlere dayanarak rekabet eden büyük güçler analiz edilmektedir. Orta Asya’da ilgisi ve çıkarı olan bölgesel ve küresel başka güçler de olmasına rağmen bölgede ortaya çıkan sorunlarda esas olarak etkili olan Rusya Federasyonu, A.B.D. ve Avrupa Birliği’nin politikaları na değinilmektedir.

Abstract

The international system whose geopolitical balance was changed by the end of Cold War, entered in a new stage of uncertainty after the event of 11 September, 2001. The Central Asia, which has been out of attention of the world politics up to that time, has become the focus of the struggle between big powers. The Central Asian Republics established an effective military cooperation with USA in the combat against the international terrorism in Afghanistan and this Rudhas lightened the hegemonic pressure of Russia in the post-Soviet period. But, Russia, countered by the American bases settled in the South and in the West of Central Asia and by the liberal revolutions in Ukraine and Georgia, aims to regain the republics whose strategic value diminished with the invasion of Iraq and seeks to recuperate its influence on them by making nucleic organizations a part of the Commonwealth of Independent States and by Putin’s pragmatic policy. The Central Asian Republics have preferred to profit from the conflict between two global powers depending on the conjectural power balance, instead of focusing on efforts in proper regional organizations in order to maintain their existence as sovereign international actors. With this vision, the factors affecting the geopolitics of the Central Asia are being examined, and the great powers rivaling each other over these factors, are being analyzed in this article. Though there are other global or regional powers that have concerns and interests in Central Asia, only the politics of the Russian Federation, the USA and EU, the main effective actors on the emerging issues in the region, are being examined.