BİNBAŞI RAGIP GÜMÜŞPALA’NIN TUNCELİ RAPORU 1936-1937

THE FİRST PRESS CONGRESS AND ITS İMPORTANCE İN CONSTRUCTİON OF KEMALİST PRESS (1935)

Özet

1916 yılında harp okulundan mezun olan Ragıp Gümüşpala Birinci Dünya Savaşı yıllarında çeşitli cephelerde savaştı. Savaşın sonuna doğru esir düştü. Bir süre Mısır’da esaret hayatı yaşadıktan sonra Türkiye’ye gelerek Milli Mücadele’ye katıldı. Cumhuriyetin ilanından sonra Şeyh Said (1925) ve Koçuşağı (1926) bastırma harekâtlarına katıldı. Çeşitli görevlerden sonra 1936-1938 yılları arasında Tunceli vali ve komutanlığına bağlı olarak istihbarat subayı görevini yürüttü. Gümüşpala, bu zaman diliminde bölge halkı üzerine yapmış olduğu gözlem ve analizlerini bir rapor halinde kayıt altına aldı. Gümüşpala raporunda Dersim halkını ırk, din, mezhep, gelenek ve görenekleri bakımından inceledi. Alevi-Sünni toplumunu ayıran etmenleri ortaya koyarak, alınması gereken tedbirler üzerinde durdu. Kızılbaşların Osmanlı Türk toplumundan nasıl uzaklaştıklarını ve Hıristiyanların, Kızılbaşlık inancına yaptıkları tesirleri dile getirdi. Rapordan bazı parçalar önceden yayımlanmış olsa da yayımlanacak olan bu rapor yakın dönem Türkiye tarihine katkı sunacak birçok yeni bilgiyi ihtiva etmektedir.

Abstract

During National Struggle process, some journalists included in İstanbul press wrote up articles that severely criticize the Ankara government. Ankara Government tried to found its own press structure in Anatolia in order to reply such criticism and to obtain public support. Experiences gained during such period determined the infrastructure of ruling power-press relations in Republican Period. According to viewpoint of Republican administration, Turkish press was different from the press types developing in other countries. Distinctive structural characteristics of Kemalism, which is the political regime of Turkey, are accepted as basic as the basic reason for such difference. Press organisation was evaluated under two categories: party press and free press. Party press was an organisation making self-criticism and acting according to the principles of the party. Free press consisted of organisations which meet information and learning needs of the society in the same line with Turkish Revolution. Single-party system did not consider liberal press organisations of the modern world as ideal models. Equivalent of modernisation in the field of press has turned into a more distinctive preference: Kemalist press. Ideological structure of Republican press was originally realised after adoption of the Press Law on 1931. First press congress of Turkey was organised in May 25-27, 1935 in Ankara. The single-party system increased its power to interfere with the press after that congress. In this study, stages of transition from Republican press to Kemalist press and the effects of such stages on ruling power-press relations shall be included.