OSMANLIDA İCÂRETEYNİN BAŞLANGIÇ TARİHİ MESELESİ: İLK UYGULAMALARA DAİR TESPİTLER

The Problem of Beginning Date of İcareteyn in the Ottoman Empire: Evidences from the Early Practices

Özet

İcâreteynin başlangıç tarihi, Osmanlı hukukunun önemli meselelerinden biridir. Her ne kadar icâreteyne dair bazı çalışmalar mevcutsa da, bu uygulamanın yapısı, kuralları ve işleyişi bakımından teorik planda; menşei, başlangıcı ve gelişimi açısından da pratik planda halen çözümlenmemiş yönler bulunmaktadır. İcâreteynin başlangıç tarihinin 1611 olduğu genel olarak kabul görmektedir. Fakat, arşiv belgelerinde yer alan bazı örnekler, söz konusu tarih kaydını tartışmalı hale getirmektedir.Daha önce bazı yayınlarda kimi değinmeler olduysa da, ihtilaflı olan bu konuya odaklanan çalışmalar mevcut değildir. Arşiv belgelerine dayalı olan bu çalışma, icâreteynin tarihsel süreçlerine ışık tutmayı amaçlamakta ve başlangıç dönemi örneklerini ele almaktadır. İlk olarak vakıfların gelir sağlama araçlarından biri olan icâreteynin genel yapısına değinilecek ve 1611 yılından geriye doğru olmak üzere uygulamanın izi sürülecektir. Farklı bir tarihlendirme yapılması konusu somut örnekler çerçevesinde tartışılacaktır.

Abstract

The beginning of icareteyn is one of the main problems of Ottoman legal historiography. While some studies dealing with the icareteyn are available, there currently remain unresolved questions about its structure, rules, and mechanisms on the theoretical level, and about its origin, early beginnings, and evolution on the level of actual practice. It is commonly accepted by historians that the icareteyn system started in 1611. However, some examples drawn from archival documents call this date into question. In spite of references to this disputed subject in early publications, there has been no detailed study on this subject. This work, based on archival documents, aims to shed light on the historical development of the icareteyn and to look closely at some sample cases from its formative period. First, it examines the general structure of the icareteyn, one of the pious foundations’ tools for securing revenue, and it traces the system backwards from 1611. It then discusses whether an alternative dating can be established in light of the concrete sample cases.