Floransa Riccardiana Kütüphanesi'nde Elyazma Bir Nasreddin Hoca Kitabı

Özet

Nasreddin Hoca, fıkralarıyla Türk halkının nükte ve mizah dehasının evrenselsimgesi hâline gelmiştir. Yeni fetihlerle Anadolu dışına taşan Türkler, Nasreddin Hocafıkraları ile Türk halk mizahını da beraber lerinde taşımışlardır. Nasreddin Hocanınsözlü gelenekten yazılı kaynaklara intikal edip günümüze kadar ulaşan çok sayıdafıkrası zaman içerisinde Anadoludan Avrupa ve Asyaya kadar oldukça geniş birsahada yayılım göstermiştir. Bu yayılma süreci, Nasreddin Hocanın tarihî kişiliğikadar yüzlerce fıkradan hangilerinin ona ait olabileceği konusunu da tartışmalı birnoktaya sürüklemiştir. Bu itibarla; güvenilir birer kaynak ve tarihî vesikalar olarakgünümüze ulaşan Nasreddin Hoca yazmalarının tam tespiti yapılmadan onun hakkındasöyleneceklerin eksik, söz konusu fıkraların toplamına dair varılacak sonuçlarınisabetsiz olacağı kuşkusuzdur. Bu düşünceden hareketle, uzun zamandır NasreddinHocaya dair bilgi veren ve fıkralarını kayda alan yazmaların tespiti v e ilmî neşirlerineilişkin kayda değer sayıda çalışma yapılmıştır. Ancak, bugün geldiğimiz noktada yurtiçive yurtdışında hâlâ gün ışığına çıkarılmayı bekleyen Nasreddin Hoca yazmalarınatesadüf edilebilmektedir. İlgili literatürde bugüne kadar adı geçmeye n Nasreddin Hocayazmalarından biri de İtalya Floransa Riccardiana Kütüphanesi 204 numarada kayıtlıbulunmaktadır. Bu makalede; İtalya kütüphanelerindeki yazma eser araştırmalarımızesnasında ulaştığımız söz konusu nüsha ayrıntılı olarak tanıtılacak, nüshadaki fıkralarNasreddin Hoca fıkralarının tespitine yönelik ortaya konmuş ilmî çalışmalarlamukayese edilecek, fıkra metinlerinin bu çalışmalardaki farklılıklarına temasedilecektir.

Abstract

Nasreddin Hoca has become a universal symbol of Turkish people s wit andgenius sense of humor with his humorous anecdotes. Turks took Turkish public humoralong with them to the places out of Anatolia through new conquers thanks to theanecdotes of Nasreddin Hoca. Today, we can find a number of his anecdotes whichhave been transferred from oral tradition to written sources in a large area fromAnatolia to Europe and As ia. During the spread of his anecdotes, Nasreddin Hoca shistorical personality as well as the question about which of the humorous anecdotesbelonged to him became disputable. As a result, it is undoubtedly impossible to giveaccurate information about him or come to conclusions about his total anecdoteswithout accurately finding out his manuscripts which have reached today as reliablesources and historical records. Based on this, a great number of studies have beencarried out on finding out the manuscripts including information about Nasreddin Hocaand keeping the records of his anecdotes and their scientific publications for manyyears. However, it is still possible to come across the manuscripts of Nasreddin Hocawhich are waiting to be brought to light at home and abroad. One of his manuscriptswhich has not been mentioned in the relevant literature so far is kept in RiccardianaLibrary of Florence, Italy numbered 204. In this article, the copy of this manuscriptwhich we found during our researches in Italian libraries will be presented in detail;the anecdotes in this copy will be compared with the scientific works on thedetermination of Nasreddin Hoca s anecdotes; and finally the different aspects ofanecdotes in these works will be mentioned.