İZMİR-ÇEŞME SAHİLLERİNİN DOĞAL RADYOAKTİVİTESİ

Özet

Türkiye, Avrupa'nın en büyük plaj kum sistemine sahip ülkesidir. 8333 km uzunluğundaki (toplam sahilin yaklaşık % 10'u) toplam sahillerin 845 km'lik kısmı plaj kumları ile kaplıdır. Plaj kumları mineral yatakları olup genellikle magmatik kayaçlardan kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, plaj kumlarındaki doğal radyoaktivite çalışmaları, dışsal maruz kalınan gamma radyasyonuna bağlı riski belirlemek için önemlidir. Bu çalışmada, Çeşme ilçesi kıyı şeridi boyunca alınan plaj kum örneklerinin doğal radyonüklid (226Ra, 232Th, 40K) aktivite konsantrasyonları HPGe gamma spektrometresi sistemi ile ölçülmüş ve insanların maruz kaldığı doz oranları hesaplanmıştır. Plaj kumlarının 226Ra, 232Th, 40K aktivite konsantrasyonları sırasıyla, 5.70–38.83, 3.870– 292.7 ve 120.4 – 377.6 Bq/kg aralığında olduğu ölçülmüş ve absorbe edilen gamma doz hızıları 12-202 nGy/h aralığında olduğu hesaplanmıştır. Yıllık etkin doz eşdeğer oranları 0.015-0.250 mSv aralığında olduğu bulunmuştur. Kum örneklerinin radyum eşdeğer aktivite değerleri, dünya limit değeri olan 370 Bq/kg'dan düşük bulunmuştur, Çeşme-Alaçatı’daki bir plaj hariç. Elde edilen sonuçlar, Çeşme kıyı şeridindeki radyoaktivite ve doz oranlarının nüfus açısından herhangi bir risk oluşturmadığını göstermektedir.

Abstract

Turkey has the largest beach sand system in Europe. The 845km part of total coasts in 8333 km length (about 10% total coast) iscovered by beach sands. Beach sands are mineral deposits, originatedgenerally in the magmatic rocks. Therefore, the study of naturalradioactivity in beach sands is important to assess the radiological riskdue to external exposure to gamma radiation.In this study, the activity concentrations of naturalradionuclides (226Ra, 232Th, 40K) of beach sand samples taken along thecoastline of Çeşme district were measured by HPGe gamma spectrometry system and the dose rates exposed by people werecalculated. The activity concentrations of 226Ra, 232Th, 40K in beach sandare found to lie in the range of 5.70 –38.83, 3.870–292.7, 120.4-377.6,dry weight, respectively. The absorbed gamma dose rate has beencalculated to be in the range between 12 and 202 nGy/h. The annualeffective dose equivalents are within 0.015-0.250 mSv. The radiumequivalent values of beach sand samples are found lower than theworld limit of 370 Bq/kg with the exception of a beach in the AlaçatıÇeşme.The obtained results show that the radioactivity and the doserates of Çeşme coastlines do not pose any risk for population.