YAPISAL KIRILMALAR ALTINDA TÜRKİYE'DE J EĞRİSİNİN ANALİZİ

Özet

1980 sonrası meydana gelen küreselleşme olgusu ile ülke ekonomilerinde yapısal değişimler yaşanmıştır. Bu dönemden sonra ülkeler, dışa dönük sanayileşme ve liberalleşme politikalarını benimsemeye başlamışlardır. Türkiye de yaşanan bu gelişmelerden etkilenmiş ve dışa açılma sürecine dahil olmuştur. İthal ikameci politikalar terk edilmiş, ithalat kotaları zamanla kaldırılmıştır. Esnek bir döviz kuru politikası uygulanmaya başlanmıştır. 1980 yılı sonrası dışa açık ve ihracata yönelik bir sanayileşme politikası benimsenmiştir. Böylece Türkiye Ekonomisi açısından dış ticaret daha da önemli bir hal almıştır. Ulusal ve uluslararası literatürde dış ticaret ile ilgili yapılan çalışmalarda kullanılan değişkenler, genellikle dış ticaret dengesi, reel döviz kuru değişimleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Çalışmada, literatürdeki çalışmalara ek olarak Türkiye'nin 1990:1-2016:2 dönemine ait çeyrek yıllık veriler kullanarak reel döviz kuru, ithalat fiyat endeksi ve ihracat fiyat endeksi arasındaki ilişki yapısal kırılma analizleri ele alınmaktadır. Çalışmanın ekonometrik analiz kısmında, ilk olarak birim kök testleri uygulanmış ve serilerin birinci farklarında durağan oldukları gözlenmiştir. Daha sonra ise, Maki eşbütünleşme analizi ile seriler arasında uzun dönemde bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi ise Toda-Yamamoto Nedensellik analizi aracılığıyla incelenmiştir. Sonuç olarak, ithalat fiyat endeksi ve ihracat fiyat endeksinden reel döviz kuruna doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Ayrıca, ithalat fiyat endeksinden, ihracat fiyat endeksine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisine rastlanılmıştır.

Abstract

From circa 1980 onwards following globalization, there has been structural changes in national economies across the world. Thereafter, countries have begun to adopt outward-oriented industrialization and liberalization policies. Turkey has also been affected by contemporary developments and started to open up to foreign markets. Import substitution policies were abandoned and import quotas have been removed over time. A flexible exchange rate policy has been introduced. An industrialization policy based on openness and export has been adopted subsequent to 1980, which rendered foreign trade ever more significant for Turkish economy. Most studies in the literature-both national and international- on foreign trade emphasize foreign trade balance and changes in real exchange rate. In this study, the nexus between real exchange rate, export price index and import price index are investigated via structural break analysis through quarterly data over the period 1990.Q12016.Q2. Firstly, unit root test has been conducted, and the series are stationary after the first differences. Later, Maki Cointegration Analysis has been conducted and a long term cointegration has not been confirmed among the series. The causal relationships among variables were examined through Toda Yamamoto causality analysis. As a result, the evidence indicates the existence unidirectional causality from import price index and export price index to real exchange rates. Additionally, the evidence indicates undirectional causality from import price index to export price index.