CENGİZ AYTMATOV'UN DİŞİ KURDUN RÜYALARI ROMANINDA ÇEVRE FELAKETİ

Özet

Türk dünyasının en dikkate değer edebiyatçılarından olanCengiz Aytmatov, farklı niteliklerinin yanı sıra tabiata olan sevgisi veçevre duyarlılığı ile de tanınmaktadır. Roman ve hikayeleri dikkatli birgözle incelendiğinde eserlerinde yoğun çevreci eleştiriler yaptığıgörülür. O, ağırlıklı olarak tabiatın dengesinin korunmasını, hayvanhaklarının gözetilmesini istemektedir. Yakından incelediğimiz DişiKurdun Rüyaları'nda (1990) ise çevrecilik ve çevre felaketi meselelerigeniş çerçevede işlenmiştir. Aytmatov, bu romanda insanoğlununtabiattaki yıkıcı faaliyetlerini en büyük tehlike olaraknitelendirmektedir.Dişi Kurdun Rüyaları romanı üzerine yaptığımız inceleme vetahlil çalışmalarında "doğal" ile "yapay"ın çatışmasını gördük.Ormanlar ile antilop ve kurtlar bölgenin "doğal" unsurlarıdır. Budengeli sistemi bozan "yapay"lık ise silah ve makinelerdir. Oysahelikopter ve modern silahlar bulunmasa ormanlar av için topyekunyakılmayacak, antilop sürüsü bir katliamla kanlı biçimde yokedilmeyecektir.Hayvanların da insanlar gibi duyguları olduğunu dile getirenAytmatov, edebiyatçılar içinde hayvan zihni üzerinde çalışan ilkyazardır. O, eserlerinde hayvanları davranışları yönünden insanlarayaklaştırmak için zorlama araçlara başvurmaz. Bir kurdu, zihinselfaaliyetleriyle gerçek bir kurt olarak anlatmaya yönelir.Dişi Kurdun Rüyaları'nda Aytmatov, tabiatın tüm unsurlarlakoordineli çalışan sistemli yapısı bulunduğunu kanıtlamaya çalışmıştır.Yazar, hem insanın, hem de teknolojik gelişmelerin tabiatı harapetmesini titizlikle gözler önüne sermektedir. Bu sebeple Dişi KurdunRüyaları çevrecilik ve çevre felaketi meselesini "yaklaşan tehlike"olarak yansıtması bakımından dünya edebiyatında önemli kilometretaşlarından sayılabilir.

Abstract

One of the most prominent authors of the Turkic World, Cengiz Aytmatov, along with his various qualities is also known for his sensitivity towards the environment and for his love of nature. When we scrutinize his novels and short stories we see that he makes keen environmentalist criticism. He wants to make sure that the equilibrium of the nature is maintained and that animal rights be observed. In The Dreams of the She-Wolf (1990) that we closely investigate the issues of environmentalism are dealt with extensively. In this novel, Aytmatov sees the destructive human activities as the worst threat to nature. In the analysis we have made on The Dreams of the She-Wolf, we see the conflict between “natural” and “artificial”. Forests, antelopes and wolves are the natural elements of the region. On the hand, but fort he helicopter and modern weaponry the forests would not be burned completely for hunting, and the herd of antelopes would not be massacred most brutally. Aytmatov who notes that animals also have feelings just like human beings, is the first man of letters who dwells on the animal mind. He is an author who does not use forced methods to approach animals to humans. He depicts a wolf with its mental activities as a real wolf. In The Dreams of the She-Wolf Aytmatov, suggests that the nature has a excellently well coordinated system. The author, demonstrates how both humans and technological developments devastate the nature. For all these reasons, The Dreams of the She-Wolf as a novel which reflects the issues of environmentalism and the environmental catastrophe as “the approaching threat” can be considered as a milestone in World Literature.