RUS SEYYAHLARIN GÖZÜYLE OSMANLI DEVLETİ'NDE RUS KÖLELER (XVI-XVIIIYÜZYILLAR)

Özet

XVI. yüzyıl başlarında Rusya'nın en büyük sorunlarından biri, Rusya topraklarında yaşayan kişilerin esir alınıp köle olarak Akdeniz'in çeşitli limanlarında satılmasıdır. Rusya'nın güney ve batısında ele geçirilen esirlerin büyük bir kısmı Osmanlı'ya satılmaktaydı. Durumu düzeltmek adına Rusya devletinin, XVI-XVII. yüzyıllarda Rus köleleri esirlikten kurtarmak için "esir parası" adı altında bir vergi bile topladığı bilinmektedir. Sorunun büyüklüğüne bağlı olarak, bu konuya edebi metinlerde geniş yer verilmiştir. Osmanlı topraklarında hac ziyareti için veya ticari işler gereği bulunan Ruslar, Rus insanını yakından alakadar eden bu kölelik sorununa eğilmişlerdir. Bu konuya Rus seyyahlar da kendi seyahatnamelerinde değinmişlerdir. Ayrıca Rus kölelerle ilgili bilgi kaynağı olarak karşımıza, esirlikten kurtulmuş kişilerin Rus çarına yazdıkları ve seyahatname türünün özelliklerini taşıyan arzuhalleri de çıkmaktadır. Bu çalışmada XVI-XVIII. yüzyıl Rus seyahatnameleri ve arzuhallerde bulunan Osmanlı'daki esirler, köleler, kölelerin azadı ve kaçışları gibi olaylar hakkında bilgi ve düşüncelere yer verilecektir.

Abstract

One of the largest issues for Russia at the start of XVIth century were those people living in the territory of Russia who had been taken captive and sold as slaves in various ports of the Mediterranean. A large number of those captives captured in the south and west of Russia were sold to the Ottomans. In order to remedy this situation, between the XVI-XVIIth centuries the Russian state even collected a tax known as "captive-money", to redeem Russian slaves from captivity. Indicating the magnitude of the problem, this subject was widely recorded in literary texts. Those Russians, who were to go on pilgrimage, involved in commercial affairs or were an ambassador in Ottoman territories, attended to this slavery issue, which was closely related to the Russian people. Russian travelers also touched on this theme in their travels. In addition having the characteristics of travelogues, and a source of information about the Russian slaves, there are the petitions that were written by those who had escaped from slavery. This study provides information and remarks concerning these captives, Russian slaves in Ottoman the empire and events such as the liberation of slaves and their escapes recorded in Russian travelogues and petitions dating from the XVI-XVIIIth centuries.