Osmanlı Diplomasisinde “Tayinat” Sisteminin Uygulanışı ve Kaldırılışı (1794) Üzerine Bazı Tespitler

Some Remarks on the “Tayinat” System And its Abolution (1794) in the Ottoman Diplomacy

Özet

Avrupa ülkelerinin kendi diplomatik yapısı içerisinde görülmeyen bir uygulamaolarak tayinat sistemi, Osmanlı başkentine gelen yabancı elçileringünlük masraflarının belirli bir süre için ve belirli kaideler üzere OsmanlıDevleti’nce karşılanması usulüdür. Bu usule göre yabancı elçilerin günlükyiyecek içecek ve bazılarının kira vb. gibi masrafları Osmanlı hazinesindenödenmiştir. Söz konusu uygulama ile ilgili olarak şimdiye dek etraflı bir çalışmayapılmadığı gibi, sistemin uygulanışı, uygulamada ne gibi farklılıklarıngörüldüğü ve Sultan III. Selim döneminde, 1794’te diplomaside yapılanreformlar çerçevesinde tayinat sisteminin kaldırılışını getiren gelişmelerüzerinde de durulmamıştır. Bu makalede tayinat sisteminde görülen farklıuygulamalara dair bazı tespitler yapıldığı gibi, genel bilinenin dışında tayinatusulünün 1794’te kaldırıldıktan sonra da birçok kere Babıâli tarafındanbazı yabancı elçilere tayinat verildiği ortaya konulmaktadır.

Abstract

As an unseen practice in the diplomatic structures of the European countries, “tayinat system” was a practice in which daily expenses of the foreign envoys that came to the Ottoman capital were covered by the Ottoman Empire for certain periods according to certain rules. In this system, daily expenses of the foreign envoys were paid by Ottoman treasury, and also rental costs of some foreign envoys were covered in the same way. But by now, there is no detailed study on this practice, also it has not been emphasized yet that how this system worked which kind of tayinats were seen in this system, and which kind of developments or reasons caused to abolition of the tayinat system in 1794 during the reign of Sultan Selim III. In this work not only some new information on the implementation of the tayinat system is found, but also apart from the known, it is put forth that after the abolishment of the tayinat system, sometimes tayinats payments were paid for some foreign envoys by the Ottoman Porte