OSMANLI HUKUK TARİHİNDE ÖNCÜ BİR İSİM: TİMURTAŞİ ÜZERİNE BİYOGRAFİK BİR İNCELEME

THE LEADING NAME IN THE HISTORY OF OTTOMAN LAW: A BIOGRAPHICAL RESEARCH ON TIMURTASHI

Özet

Hicrî X. (m. XVI.) Yüzyılda yaşayan Timurtâşî; akâid, fıkıh, fıkıh usulü, kelam veArap dili alanlarında eserler vermiş ve Hanefiler arasında meşhur olmuş birfakihtir. Doğumu 939/1532-1533 yılında Gazze’de doğan Timurtâşî’ye doğumyerine nispetle el-Gazzî denir. Tam adı Ebu Sâlih Şeyhülislâm Muhammed İbnAbdullah İbn Ahmed İbn Muhammed İbn [Muhammed İbn] İbrahim [İbn Halilİbn Timurtâş] el-Umerî el-Gazzî et-Timurtâşî’dir. Osmanlı’da Kanûnî ve III.Mehmet dönemlerini görmesine rağmen Gazze’de yaşaması ve merkezden uzakolması sebebiyle devlet olaylarına uzak kalmıştır. İlmî amaçla Mısır ve Şam gibiilim merkezlerini ziyaret eden fakih, döneminin tanınmış simalarından olan İbnNüceym’e öğrenci olmuş ve hocasına ait fetvâları derlemiştir. GenellikleTenvîru’l-ebsâr isimli eseriyle tanındığı için bu esere nisbetle “Sahibu Tenvîri’lebsâr” da denir. Kaleme aldığı bu eseri Haskefî ve İbn Âbidîn gibi tanınmışfakihler tarafından itibar görmüştür. Klasik dönemde pek çok esere nasipolmayacak bir ilgiye mazhar olan bu eser üzerine pek çok şerh ve haşiyeyazılmıştır. Fetâvâ isimli eseriyle fetvâ ve fetvâ usülü alanında müftülere rehberolmuş, el-Vüsûl ilâ kavâidi’l-usûl adlı eseriyle de usûl-füru ilişkisini inceleyentahrîcü’l-füru’ ale’l-usûl literatürüne katkıda bulunmuştur. 1007/1599 yılındaGazze’de vefat etmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Farklı alanlarda eğitim alanTimurtâşî; fıkıh, usul, kelam, tasavvuf, dil ve edebiyat alanlarına dair pek çokesere imza atan velud bir alimdir.

Abstract

Timurtashi is well-known name among the late Hanafi jurists who was counted among the jurists of 21st generation (tabaqa) He lived in the tenth Century (AH) (XVI. CE) He has given works which about the sciences of belief, Islamic law, metodology of Islamic law, arabic language and literature. His birth is in 939/1532-1533 and he was born in Gaza. Therefore his surname is alGhazzî. His full name is Ebu Salikh Shaikh al-Islam Mohammad Ibn Abdillah Ibn Ahmad Ibn Mohammad Ibn Ibrahim Ibn Mohammad Al-‘Umarî el-Ghazzî alTimurtashi. Timurtashi who lived in Gaza which is within the baundries of Ottoman in that time although he had seen the periods of Qanuni and Selim the Second and Murad the Third and Mehmet the Third, he lived away government policy because of living in Gaza and being away from the Center. The faqih travelled to the many scientific centers for the purpose of education and he was educated in fiqh by Ibn Nujaym who was the most famous in this era. He codified the fatwa of Ibn Nujaym. He stayed on countries such as Gaza, Damascus and Egypt. In addition, he studied in a period with the Shaykh Emin ad-din Ibn Abd al-Al, Mohamad al-Mashriqi and Qazaskar Qınalızade Ali Efendi. As well as his ancestors and descendants, he is a member of a well-known scholar family.