DİNDE YENİLİKÇİLİK ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ: GÜVENİRLİK ve GEÇERLİK ÇALIŞMASI

THE DEVELOPMENT OF INNOVATIVENESS (MODERNISM) IN RELIGION (ISLAM) SCALE: RELIABILITY AND VALIDITY STUDY

Özet

Yenilikçilik/modernizm ve gelenekçilik, ilahiyat sahasının kadimdiyebileceğimiz tartışmalarından biridir. Ne var ki tartışmaların en fazlayürütüldüğü ilim ortamlarında insanların gerçekten de yenilikçilik-gelenekçilikskalasında nerede bulunduğunu tespit etmeye yönelik herhangi bir ölçekçalışması yapılmamıştır. Alandaki bu ihtiyacı gidermek adına gerçekleştirilen buçalışmada Dinde Yenilikçilik Ölçeği’nin (DYÖ) geçerlik ve güvenirlik analizineilişkin bulgulara yer verilmektedir. Nihaî çalışma çeşitli ilahiyat fakültelerindeokuyan lisans ve lisansüstü öğrencilerinin yanı sıra öğretim üyelerinden oluşan,küme örnekleme tekniğiyle tesadüfi örnekleme yoluyla belirlenen 560 kişiüzerinde gerçekleştirilmiştir. 21 maddeden oluşan ölçeğin dört faktörlü biryapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin güvenirliğiyle ilgili olarakCronbahch’s Apha değerleri “Eski-yeni ulema kıyası” isimli faktör için .878,“Geleneğe bakış” isimli ikinci faktör için .818, “Kur’an’a dönüş” isimli üçüncüfaktör için .785 ve “Yenilikçilik hareketine bakış” isimli dördüncü faktör için .803olarak tespit edilmiştir. Ölçeğin tamamının güvenirlik katsayısı ise .898’dir.Doğrulayıcı faktör analiziyle elde edilen uyum indeksleri ise X2 = 389.52, Df =183 P Value: 0.00, X2 /df = 2.12, RMSEA: .094, NFI: .91, NNFI: 0.96, CFI: 0.96 veIFI: .96, RMR: .34 ve SRMR: .83 olarak tespit edilmiştir.

Abstract

In this article we present the findings of the reliability and validity analysis of the “Innovativeness in Religion Scale” that we have developed for contributingempirical evidence to innovativeness (modernism)-traditionalism that has been going on for centuries in the field of religious sciences. Although hard debates have taken place among those dealing with religious sciences, especially theologians, no scale has been developed to determine how traditional and how innovative people are. This scale, which we hope to fill an important gap in the field of theology, can be used in many branches of science such as the psychology of religion, the education of religion, the sociology of religion by associating with many topics. On the other hand, we can say that this scale can be used variously in the branches of science such as the history of islamic sects, kalam, fiqh, tafsir, tasawwuf, the philosophy of religion, the history of Islamic thought and Islamic philosophy. Because they are branches of science interested in the discussion of innovativeness-traditionalism.