ARAP NEVÂDİR ESERLERİ ÖRNEKLİĞİNDE MİZAHIN TOPLUMSAL VE SİYASAL İŞLEVİ

Özet

Mizah sanatı aslında insanın yaratılışından beri kendisine bahşedilen fıtri biryeteneğe işaret etmektedir. Bu nedenle de yüzyıllardır çok sayıda bilim dalınınkonusu olmuş ve bilim adamlarının dikkatini celp etmiştir. Bununla birliktemizah konusu telif eserlerde ciddiyet kaygısıyla hak ettiği düzeydeişlenmemiştir. Nitekim ilk ve orta çağlarda bu konu bugüne kadar Arap Dili veEdebiyatı alanında yapılmış olan çalışmalara göz atıldığında, bu sahanın insanlartarafından yeterince tanınmadığı anlaşılmakta, bunun bir sonucu olarak da, neakademik çevrelerde ne de popüler kültürde söz konusu alana dair makul bir ilgive alakanın oluşmadığı görülmektedir.Tarihin seyri içerisinde talihsiz addedilebilecek bu durum bir nebze olsundönüşüme uğramış ve son yıllarda insan davranışlarıyla ilgili araştırmalarınçerçevesinin genişlemesiyle bazı bilim adamları mizahın insanların görüşlerini,değerlerini ve düşüncelerini ifade etmedeki rolünün farkına varmışlardır.Mizah, gülme tepkisinin yanında eleştiri, saldırı ve kimi zaman savunma gibihususları da devreye sokmak suretiyle toplumsal muhalefet konusunda dahaişlevsel hale getirilebilir. Keskin ve sivri bir dil ve aynı zamanda, bir durumunsaçmalığını, yanlışlığını belki dolaylı ama etkili bir şekilde dile getirme biçimiolmuştur. Dolayısıyla mizah asli anlamda, insan ve topluma yönelik vurgusuyla,bir çeşit iletişim dilidir. Böylece toplumsal bir olay veya durum karşısındainsanları kenetleyen, ilişkileri geren, ayrıştıran, birleştiren, belli bir hiyerarşiiçinde tasnif eden bir unsur olarak mizahın kullanım biçimleri toplumsal biranlama işaret eder. Bu nedenle mizahın toplumsal bir varlık olan bireyüzerindeki özgürleştirici etkisini belki de en açık olarak görebileceğimiz alanpolitikadır.

Abstract

Humor and comedy have drawn attention of some authors, scholars and philosophers from early human history. However, this topic has not been discussed sufficiently in early times. When looked at works done in Arabic language and literature, it can be argued that this field is not popular enough both among people and in the academic circles. Today especially after development of social sciences some scholars have realized the shaping role of humor in human values and thoughts. In this manner these scholars argue that humor is a distinctive character of human.